Rusya Sembolü Olan Hediyelik Eşyalar

Palekh Mücevher Kutuları (Palekh Minyatürleri) / Палехские шкатулки (палехские миниатюры)

 

paleh

Palekh, Rusya’nın İvanovskiy bölgesinde bulunan ufak bir ilçedir. Çok eskiden buralarda ikonik sanat gelişti. Fakat, Moğol-Tatar boyunduruğu sırasında Ortodoks ikonları yakıldığında yerel sanat usulü ile yapılan ve kolay saklanabilen minyatür ikonlar yapılmaya başlandı. Bazı efsanelere göre minyatür ikonları, Vladimir ve Suzdal şehirlerinden kaçan ressam rahipler tarafından yapılmaya başlamış.


Palekh’in bulunduğu yer, bozuk yollardan dolayı tüccarların çok nadir uğradıkları bir bölgeydi. Bu nedenle, buranın eski el sanatı, resim tekniği ve zanaat gelenekleri uzun yıllar boyunca yalın halini korumuştu.

Matruşka Bebekleri (Matruşka) / Матрёшки

 

matroska

Gizemli, iç içe bir dünya... Matruşka 

 

“Ünü sınırlar ötesine kadar yayılan bu iç içe bebekler, yani matruşkalar Rusların en popüler hediyelik eşyası. Peki nedir bu matruşkalar? Tarihleri nedir derseniz işte o koca bir sır... Sadece Rusya’da değil birçok ülkede, büyük sergiler, fuarlar ve festivallerde en çok ilgi uyandıran Rus halk sanatının eseri matruşkaların soyu gerçekte sadece yüz yıl öncesine dayanıyor."
Rus matruşkasının doğuşu...


Matruşkanın doğuşu ile ilgili en yaygın ve doğruya yakın bilgi, 1890 yılında, Moskova yakınlarındaki Abrentsevo Malikanesinin “Çocukların eğitim atölyesi”nde doğduğudur. Abretsevo’nun sahibi olan tüccar, basımcı, tercüman, Rus resim kolleksiyoncusu sanata kendini adamış Sava Mamontov yeni Rus stilinde bir yaratı kreasyon elde etmek üzere kendini adar. 19. yüzyılın Rusya’sında büyük bir ekonomi ve kültürel gelişme vardır ve yeni bir akım oluşmaktadır. Birçok meşhur ve yetenekli Rus sanatçı, yerel oymacılar ile birlikte Mamontov’un atölyesinde çalışmaya başlarlar.

Pavlovoposad Şalı / Павловопосадские платки

 

 

pavlov sali

Pavlovoposad şalları, Rusya’nın en renkli ve meşhur sembollerinden biridir

 

Rusya yolculuğundan sonra evine dönen birçok turist Rusya’yı anımsatacak hatıralık bir şey olarak bu güzel rengarenk şallar getirir. Pavlovoposad şalları, kürklü palto ve gece elbiselerinden günlük gömlekle yaz elbiselerine kadar türlü kıyafetlerle ve hatta plaj elbiseleriyle kullanılabilir.

 

Pavlovoposad Şalın Tarihi

Pavlovoposad şalı ubrus (убрус) denilen işlemeli basit bir bez parçasından doğmuş. Eskiden Rus kadınları, kullandıkları başlıklarını ubrusla kapatıyorlardı. 17. yüzyılda başlık yerine, ‘büyük’ anlamınını taşıyan Farsça ‘şal’ ismini alan başörtüsü geliyor.

Şal, bir Rus kadını için hem günlük hayatında hem de özel veya bayram günlerinde geleneksel milli kıyafetinin olmazsa olmaz bir parçasıdır. Eskiden, insanların arasına başı açıkken çıkmak (выйти простоволосой) Rus kadınlar için son derece ahlaksız bir hareket sayılırdı. Günümüzde bu gelenek Ortodoks kiliselerde varlığını sürdürmekte. Kiliseye giren kadınlar, başlarını mutlaka şal veya eşarp ile kapatmalıdırlar.

Гжель (гжельская керамика) / Gjel (Gjel Seramiği)

 

 

gjel

Türkiye için ıznik Çinileri neyse, Rusya için de Gjel seramikleri odur.

 

Rusların geleneksel seramik sanatı gjel, adını Moskova'nın 60 kilometre güneydoğusundaki Ramensk bölgesinde (oblast) yer alan Gjel ilçesinden almaktadır.

Rus seramik sanatının doğduğu ve geliştiği yer olan Gjel, günümüzde de Rusya'da seramik sanatının merkezidir.

 

Mavi beyaz renkteki ve çiçek, kuş, ağaç, hayvan vb. doğa işlemelerinin ağırlıkta olduğu gjel seramiği, Rusların en önemli geleneksel el sanatlarından biridir.

Orenburg Tüy Şalı / Оренбургский пуховый платок

 

 

orenburg sali

Orenburg Keçi Tüylü Şalı; Matruşka, Tula Semaveri, Gjel Seramiği, Hohloma Boyaması, Paleh Kutusuı, Vologda Danteli, Dımkovo Oyuncağı, Jostov Tepsisi, Ural Malakiti, Rostov Emaye ve Pavlovo Posad Şalı ile birlikte Rusya’nın sembollerinden biridir.

 

Bir halk sanatının adı, genellikle, onun doğduğu yerine göre verildiği için Orenburg şalı da bu sebepten dolayı böyle adlandırılmıştı. Günümüzde keçi tüylü şalları, Penza ve Voronej gibi şehirlerde de örülüyor; fakat Orenburg şalının görkem ve ihtişamına onlardan hiç biri ulaşamıyor.

 

Orenburg şalını çok meşhur bir şal olarak yapan onun eşsiz nitelikleridir. Dünyanın hiçbir yerinde bu özelliklerine sahip olan bir şal üretilmemiştir. Orenburg şalı; 16-18 mikron kalınlıkta olan dünyanın en ince yerli keçi tüyünden üretilmekte. Örneğin; angora tüyü veya tiftik ipi kalınlığı, 22-24 mikrondur. Bu kadar ince olduğuna rağmen Orenburg keçi tüyü aynı zamanda dünyanın çok sıcak tüy olarak kabul edilmekte. Bunun sırrı da keçilerin yetiştiği sert hava koşullarında saklıdır.

Хохлома / Hohloma (Hohloma boyaması)

 

 

hohloma

Hohloma, 17. Yüzyılında Nijniy Novgorod civarında doğmuş, altın fon üzerine siyah, yeşil ve kırmızı boyanın ahşap mutfak eşyalarına işlenmesi ile yapılan eski Rus halk sanatıdır. Bu sanatın ilginç olan noktası ustaların ‘altın’ betimlemeleri işlemek için gri kurşun tozu kullanmalarıdır. Eşya, özel bir madde ile kaplandıktan ve üç-dört kere fırınlandıktan sonra gri renk altın sarısı tonuna dönüşür ve hafif ahşap ev eşyalarına irilik görüntüsünü sağlar. Hohloma’nın geleneksel motiflerinde üvez ağacın ve orman çileğin kırmızı meyveleri, çiçek ve dalları bulunur. Bazen kuş, balık ve hayvan resimlerine de rastlanabilir.