Son Güncelleme: Pazar, 29 Ağustos 2021 15:46

 

Ders İçeriği  

 

1. Okuma Kuralları. "жч", "зч" ve "сч" Ünsüz Çiftlerinin Yumuşak "şş" Gibi Okunması
2. Fiilde Zaman
3. Fiilin Şimdiki Zamanı
4. Belirteçler. Durum Belirteci (Nasıl? Ne şekilde?)
5. Diyaloglar. По-русски...(Rusça...)

 

Dersin Ek Alıştırmaları A1 Eğitim Setinde Bulabilirsiniz

pdf 

 

DERSLERİ BURADAN ÇALIŞMAK İSTEMİYORUM, A1 EĞİTİM SETİNE SAHİP OLMAK İSTİYORUM 

 


 

1."жч", "зч" ve "сч" Ünsüz Çiftlerinin Yumuşak "şş"  Gibi Okunması

 

Rusçayı telaffuz bakımından zor kılan özelliklerinden biri, yan yana gelen ünsüz harflerdir: 2, 3 ve hatta 4 ünsüz harf yan yana gelebilir. Bu durum sözcüklerin türeme yollarından kaynaklanıyor. Aynı kökten çeşitli ön ve yapı ekleri ekleyerek; hem isim, hem sıfat, hem belirteç hem de bir dizi fiil türetebiliyoruz. Sözcüğün anlamı bozulmasın diye bazı harflerin kalması gerekiyor ve bu da sözcüğün telaffuzunu zorlaştırıyor. Ancak, uzun ve peş peşe gelen ünsüzlerden oluşan kelimelerin telaffuzu göründüğü kadar zor değil. Yeter ki, onların vurgusunu bilelim, hecelere bölelim ve okuma kuralını uygulayalım.

 

Bu derste; 'жч', 'зч' ve 'сч' gibi çift ünsüzleri barındıran sözcükleri okumayı öğreneceğiz. Bir sözcüğün içinde bu harflerin çiftleri gördüğünüz an önce bir durun, derin bir nefes alın ve ‘şşşşşşşşşşş’ deyin. Tabi ki, bu bir şaka. Ama bu şakanın altında şöyle bir gerçeklik payı var: 'жч', 'зч' ve 'сч' harfleri asla [jç, zç, sç] olarak okumaya kalkmayın çünkü onları bu şekilde okumak hem zor hem de yanlış olur.

 

Örneğin;

мужчи́на  [mu-ŞŞİ-na] - erkek, adam

перебе́жчик  [pi-ri-BİE-şşik] - kaçak

гру́зчик  [GRU-şşik] - hamal, yükleyici

перево́зчик  [pi-ri-VO-şşik] - nakliyeci

навязчивый [na-VİA-şşi-vıy] - sırnaşık

сча́стье  [şşia-st'ye] - mutluluk

счёт  [şşöt] - hesap

расчёска [ra-ŞŞÖ-ska] - tarak

 

 

 

 

Ders İçeriğine Dön

 


    

2. Fiilde Zaman

 

Bir eylemin ne zaman meydana geldiğini veya geleceğini bize fiilin zaman durumu gösterir. Rusçada da Türkçede olduğu gibi fiilin üç zamanı var: geçmiş zaman, şimdiki zaman, gelecek zaman. Fakat, zaman algısı bakımından bu iki dil arasında bazı farklılıklar var. Örneğin; Rusçada ‘geniş zaman, -mış’ lı zaman, ettirgen fiiller vs.’ gibi kavramları yok. Bu gibi durumlar Rusçada elbette aktarılıyor ama farklı, Rus dili gramer yapısına uygun yollarla.

 

Buna karşın Rusçada ‘süren’ ve ‘sonuçlanmış’ hareketler diye bir olgu var.

 

Şöyle ki; bir kereden fazla, değişik sıklıkla veya belli bir anda geçmişte, şimdi veya gelecekte yapılan ve bitiş noktası (sonlanacağı an) ile ilgili bize bilgi vermeyen fiillerin yanı sıra sadece geçmişte bir kere olmuş ve bitmiş veya gelecekte bir kere mutlaka yapılacak ve başarılı bir şekilde sonlanacak eylemini aktaran fiillerin hal olgusu var. Rus dilindeki fiilin zamanı tamamen bu olguya bağlıdır. Yani, Rusçada bir fiili öğrenirken onu tam anlamı ile kullanabilmek için; fiilin iki şekli ezberlenmeli: ‘süren şekli’ (fiilin bitmemiş veya tamamlanmamış hali) ve ‘sonuçlanmış şekli’ (bitmiş veya tamamlanmış hali).

 

Doğrusunu söylemek gerekirse fiillerin hal olgusu Rusçanın eğitimini biraz zorlaştırıyor ve uzatıyor. Ama bu olayın güzel yanı, çok eğlenceli ve zihin açıcı olmasıdır. Rusçanın gramer yapısı, bazı istisnalar hariç, çok mantıklı ve rahatça açıklanabilir bir yapıdır. Böyle olunca; beynimiz bu dili anlamaya, kabul etmeye, benimsemeye ve hatta ona ihtiyaç duymaya başlıyor. Rusça ile özel bir bağanız oluşabilir. Fakat bu keyfi yaşayabilmek için Rusçayı gerçekten anlamak gerekiyor.

 

Yukarıda fiillerin çiftlerinden bahsettik:

 

BİTMEMİŞ FİİL / BİTMİŞ FİİL

veya

FİİLİN TAMAMLANMAMIŞ HALİ     / FİİLİN TAMAMLANMIŞ HALİ.

 

Rusçada bu hallerin kısaltmaları şöyle:

НСВ / СВ

 

Örneğin; bildiğimiz ‘знать’ fiilini ele alalım. Fiilin bu şekline НСВ, yani tamamlanmamış / bitmemiş hal denir ve ‘знать’ fiili ile biz ancak aşağıdaki gibi durumları ifade edebiliriz:

  • geçmiş zaman: eskiden biliyordum, zaten biliyordum, haberim vardı;
  • şimdiki zaman: biliyorum;
  • gelecek zaman: bundan sonra hep bileceğim, biliyor olacağım.

'Знать’ fiilinin СВ, yani tamamlanmış / bitmiş hali ‘узнать’. ‘Узнать’ fiili ile aşağıdaki hareketleri aktarabiliriz:

  • geçmiş zaman: öğrendim;
  • şimdiki zaman: YOK
  • gelecek zaman: öğreneceğim.

 

Rus fiillerinin НСВ / СВ halleri ve bu hallerin zaman algısına nasıl etkilediğini kısaca bu şekilde aktarabiliriz. Tabi ki, bu durumun birçok ayrıntısı var ama bu aşamada Rusçada böyle bu olayın olduğunu bilmeniz yeterli. Fiillerin geçmiş ve gelecek zaman konuları işlerken bu olayını daha iyi anlayacaksınız.

 

 

Ders İçeriğine Dön

 


 

3. Fiilin Şimdiki Zamanı

 

Bu bölümde Rusçada fiilin şimdiki zamanını (şimdi yapıyorum) inceleyeceğiz. Rus dilinde eylemin konuşma anında yapılışını sadece bitmemiş fiillerin (НСВ) şahıs çekimi ile aktarıyoruz. Aynı şekilde hareketlerin çeşitli sıklıkla veya her zaman yapıldığını (geniş zaman) da ifade ediyoruz.

 

Şimdiki zaman eylemlere yönelik şu sorular sorulabilir:

 

Что я делаю?                       - Ne yapıyorum?

Что ты делаешь?                 - Ne yapıyorsun?

Что он / она / оно делает?   - Ne yapıyor?

Что мы делаем?                  - Ne yapıyoruz?

Что вы делаете?                  - Ne yapıyorsunuz?

Что они делают?                  - Ne yapıyorlar?

 

 

9.derste -ать ile biten 1. tip fiileri, yani 'е' tipi fiillerinin çekimini ve 5 fiil öğrendik:

 

знать (bilmek), работать (çalışmak), делать (yapmak), понимать (anlamak), читать (okumak). Bunlar birer bitmemiş (НСВ) fiil oldukları için; bu fiillerin şahıs çekimleri ile şimdiki ve geniş zamanını ifade edebiliriz.

 

Aynı gruptan birkaç yeni fiil daha öğrenelim.

 

писа́ть         [piSAT']       - yazmak

гуля́ть         [guLİAT']     - gezmek, dolaşmak, yürüyüş yapmak

игра́ть         [iGRAT']      - oynamak

за́втракать [ZAftrakat'] - kahvaltı etmek

обе́дать       [aBİEdat']    - öğle yemeğini yemek

у́жинать      [Ujınat']       - akşam yemeğini yemek

рабо́тать     [raBOtat']    - çalışmak

отдыха́ть     [addıHAT']   - istirahat etmek, dinlenmek, tatil yapmak

 

Bu fiillerin şahıs çekimlerini dinleyebilirsiniz.

 

 

 

‘Писать’ fiili -e tipi fiili olduğuna rağmen ‘делать’ vb. fiili gibi çekilmiyor, bu fiilin  -ать kısmı atılıyor ve ‘с’ harfi ‘ш’ harfine dönüşüyor. Bu şekilde davranan fiillere 1. Grup fiiller denir ve bunlar azınlık olan fiillerdir. ‘Делать’ gibi fiiller ise  1. Sınıfa ait ve bunun gibi Rusçada birçok fiil var. Toplam 4 sınıf ve 12 grup fiil var. Bunun dışında bir de özel çekimli birkaç fiil var. Tüm sınıf ve grupları bilmeniz gerekmiyor ama fiillerin daha kolay çekimi için örnek fiilleri aklınızda tutmanızın bir yararı var. Örneğin; ‘делать’ gibi çekilen fiiller için ‘делать’ fiilinin çekimini, ‘писать’ gibi çekilen fiiller için ise ‘писать’ fiilinin çekimini hatırlamalısınız. Değişken harfler tablosunu 14.derste verilmiştir.

 

пис-а́ть 

я      пиш-у́

ты    пи́ш-ешь

он    пи́ш-ет

мы   пи́ш-ем

вы   пи́ш-ете

они́ пи́ш-ут

 

Hangi fiil hangi sınıf veya gruba ait olduğunu ilk aşamada öğretmeniniz size söyler veya fiil çekimi kaynaklarından bakarsınız, daha sonra kendiniz anlamaya ve tahmin etmeye başlarısınız.

 

Öğrendiğimiz fiilerle alıştırma yapmadan önce 'hiç kimse' ve 'hiç birşey' olumsuz zamirlerinin Rusçasını öğrenelim.

 

hiçkimse - никто́ [niKTO]

hiçbirşey - ничего́ [niçiVO]

 

- Кто знает? - Kim biliyor?

- Никто не знает. - Kimse bilmiyor.

 

- Что вы здесь делаете? - Burada ne yapıyorsunuz?

- Ничего не делаю. - Hiç birşey yapmıyorum.

 

Alıştırma

Derste öğrendiğiniz yeni fiillerin şahıs çekimlerine dikkat ederek okuyun, Türkçeye çevirin.


1.
- Что ты де́лаешь?
- Гуля́ю, а ты?
- А я ничего́ не де́лаю.

2.
- Кто здесь рабо́тает?
- Никто́ не рабо́тает.

3.
- Что здесь де́лают э́ти де́ти?
- Они́ игра́ют

4.
- Кто там за́втракает?
- Никто́ не за́втракает.

5.
- Что ты сего́дня обе́даешь?
- Ничего́.

6.
- Мы у́жинаем у́тром?
- Нет, мы у́жинаем ве́чeром.

7.
- Она́ отдыха́ет?
- Нет, она́ рабо́тает.

8.
- А что он де́лает?
- Он пи́шет письмо́.

9.
- Вы чита́ете?
- Нет.
- А что вы де́лаете?
- Ничего́ не де́лаю.

10.
- Кто здесь хорошо́ пи́шет по-ру́сски?
- Никто́ не пи́шет.

Kendinizi kontrol edin.

 

 

1. Ne yapıyorsun? - Dolaşıyorum, peki sen? – Hiçbir şey yapmıyorum.
2. Burada kim çalışıyor? - Kimse çalışmıyor.
3. Bu çocuklar burada ne yapıyorlar? - Oynuyorlar.
4. Orada kim kahvaltı ediyor? – Hiç kimse kahvaltı etmiyor.
5. Bugün öğle yemeğinde ne yiyorsun? - Hiçbir şey.
6. Biz akşam yemeğini sabah mı yiyoruz? - Hayır, akşam yemeğini akşam yiyoruz.
7. O (kadın) dinleniyor mu? - Hayır, o çalışıyor.
8. Peki o (erkek) ne yapıyor? - O mektup yazıyor.
9. Siz (kitap) okuyor musunuz ? - Hayır. - Peki ne yapıyorsunuz? - Hiçbir şey yapmıyorum.
10. Burada kim Rusça iyi yazıyor? – Hiç kimse yazmıyor.

 

 

Ders İçeriğine Dön

 


   

4. Belirteç. Durum Belirteci (Nasıl? Ne şekilde?)

 

Belirteç; bir eylemin, bir sıfatın ya da bir başka belirteçlerden önce gelerek onların  özelliklerini, zamanını, yönünü, miktarını, yerini, ölçüsünü belirten bir sözcük türüdür: aşağı, yukarı, nazikçe, çok, az, fevkalade, en, ileri, geri, şimdi, geç vb.

 

Yukarıdaki belirteç tanımından belirteçlerin isimlerden önce gelmediğini görüyoruz. Bu özellik belirteçler ile sıfatlar arasında en önemli özelliktir. Türkçede bunu bilmezseniz de konuşmanızı bozmaz çünkü; sıfatlar konusunda da belirttiğimiz gibi Türkçede sıfat ve belirteçler çoğu zaman aynı yazılır (güzel (zarf) konuşuyorsun – güzel (sıfat) bir kadın).

 

Fakat, Rusçada bu konudaki karışıklık sözcükleri birbirine yanlış bağlamanıza yol açar. Bu yüzden şunu çok iyi hatırlayın: belirteç asla isimden önce gelmez ve ismi nitelemez.

 

Bu bölümde sıfatlardan türetilmiş durum belirteçleri inceleyeceğiz. Türkçede bu belirteçlerin adı durum niteleme belirteçleridir.

 

Rusçada durum belirteci; 'Как?' - 'Nasıl? Ne şekilde? Nasıl bir şekilde?' sorularına cevap vererek sıfat soneki yerine -o harfinin getirilmesi ile oluşur.

 

Какой город? – Красивый город. (‘город’ ismini tanıtan ‘красивый’ sıfatı).

Nasıl bir şehir? – Güzel bir şehir.

какой? (sıfat sorusu) – красивый. (-ый – sıfat soneki)

 

Как здесь? – Здесь красиво. (‘здесь’ yer zarfını tanıtan ‘красиво’ durum zarfı)

Burası nasıl? – Burası güzel.

как-? (zarf sorusu) – красиво (-o – durum zarfı soneki)

 

Sıfat

Belirteç

Како́й / кака́я / како́е / каки́е?

Nasıl bir ...? / Hangi?

Как?

Ne şekilde? (Nasıl?)

Краси́вый го́род.

Güzel bir şehir.

Здесь краси́во.

Burası güzeldir.

Интере́сная кни́га.

İlginç bir kitap.

Э́то интере́сно.

Bu ilginçtir.

Хоро́ший па́рень.

İyi bir delikanlı.

Он хорошо́ рабо́тает.

O, iyi çalışıyor.

Плохо́й фильм.

Kötü bir filim.

Я пло́хо зна́ю ру́сский язы́к.

Rusçayı az biliyorum. (Rusçam Kötü)

 

Alıştırma
Belirteçlerin soneklerine ve tanıttığı sözcüklerine dikkat ederek okuyun. Türkçeye çevirin.

 

1. Я э́тот го́род о́чень хорошо́ зна́ю.
2. Тебе́ здесь нра́вится? - Непло́хо.
3. Интере́сно, ско́лько сто́ит э́тот шарф?
4. Он о́чень краси́во пи́шет.

 

Kendinizi kontrol edin.

 

 

1. Ben bu şehri çok iyi biliyorum.

2. Burası hoşuna gidiyor mu? - Fena değil.
3. Acaba (ilgimi uyandırıyor, merak ediyorum), bu kaşkolün fiyatı nedir?
4. O (erkek), çok güzel yazıyor.

 

 

Konuyu Pekiştirin 1 (Facebook)

Konuyu Pekiştirin 2 (Facebook)  

 

Ders İçeriğine Dön

 


  

5. Diyaloglar. По-русски...(Rusça...)

 

Diyalog Çalışma Talimatı

 

1. Diyaloglarda göreceğiniz yeni sözcükleri öğrenin

по-ру́сски         [paRUski]          - Rusça
по-кита́йски     [pakiTAYski]      - Çince
по-францу́зки [pafranTSUski] - Fransızca
по-туре́цки       [patuRİEtski]     - Türkçe

зна́чит              [ZNAçit]            - demek ki

2. Her diyaloğu 2 kere dinleyin ve anlamaya çalışın;
3. Diyaloğu okuyunuz ve çevirin. Çevirdiklerinizi gerçek çeviri ile karşılaştırın;

4. Anlamadığınız bir şey varsa şu videonun altında sorun; 
5. Alıştırma yapın.

 

diyalog 12 po kitayski

Diyalog 1

 

- Ива́н, ты пи́шешь по-кита́йски?
- Да, пишу́.
- Ты хорошо́ пи́шешь?
- Нет, ещё́ не о́чень (хорошо́).

 

 

- İvan, sen Çince yazıyor musun?

- Evet, yazıyorum.
- İyi yazıyor musun?
- Hayır, henüz çok iyi değil.

 

Diyalog 2

 

- Анто́н, како́й твой родно́й язы́к?
- Ру́сский.
- Зна́чит, ты хорошо́ чита́ешь, пи́шешь и понима́ешь по-ру́сски?
- Коне́чно.
- Скажи́, пожа́луйста, как по-ру́сски "sport"
- Спорт.

 

 

- Anton, senin ana dilin ne?

- Rusça.
- Demek ki, Rusça iyi okuyor, yazıyor ve anlıyorsun, değil mi?
- Tabii ki.
- Söyler misin, lütfen, Rusçada 'spor' nasıl denir?
- ‘Спорт’.

 

Diyalog 3

 

- Скажи́те, кто здесь чита́ет или пи́шет по-францу́зки?
- Никто́. Здесь никто́ не чита́ет и не пи́шет по-францу́зки

 

 

- Söyler misiniz, burada kim Fransızca okuyor veya yazıyor.

- Hiç kimse. Burada hiç kimse Fransızca okumuyor ve yazmıyor. 

 

 


 

13. Derse geçmeden önce aşağıdaki ek materyalleri çalışın

 

1. Rus Fıkralarla Gramer. Fiilin Şimdiki Zamanı bölümünde 2 fıkra
2. Hikaye Niteliğinde Video Diyaloglar.
    7. Djon Mariya’dan çantalarına bakmasını istiyor

 

11. Ders          13. Ders

 

 

masha destek

Derslerimizi beğeniyor ve  projemizi desteklemek istiyorsanız

 

1. Youtube kanalımızdaki videoları izlerken reklamlara bakabilir, beğeni atabilir veya yorum yazabilirsiniz;

 

2. Site ve Youtube kanalımızı ilgili forumlarda paylaşabilirsiniz;

 

3. Maddi destek verebilirsiniz 

 

 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Yorumlar  

+1 #24 Albina 24-10-2019 14:10
beşir,

Güzel yorumunuz için çok teşekkür ederim. (smile)
+1 #23 beşir 23-10-2019 15:11
Saygıdeğer Albina Hocam,

Verdiğiniz bu emek devlet yetkilileri tarafından ödüllendirilmeli bence, hakkınız ödenmez. Çok teşekkürler. Bir gün sizinle tanışmayı çok ama çok isterim.

Sevgiler
0 #22 Admin Murat 16-10-2019 22:40
Саида, красиво bir durum belirteci olduğu için sadece durumu anlatır. Eylemin durumunu ya da ortamın durumunu.

Mesela

говорить (fiil) красиво (güzel konuşmak)
здесь (ortam) красиво (burası güzel)

Ancak ''güzel şehirdir'' demek için, sıfat kullanılmalıdır.

красивЫЙ город.
0 #21 Саида 14-10-2019 06:03
Merhebalar ,ben tam olarak şu mevzuyu anlamadım,krasivo neyin yanında geliyor,mesele güzel şehirdir.Krasivo qorod,yoksa ben tam olarak anlayamadım.Nasıl bir şehir aynı şey diyilmi
0 #20 Albina 09-09-2019 21:53
Ayhan Can, yazdığım gibi okuyun. Robotlar bazen tam telaffuz edemiyor. Yine de takıldığınız zaman bana o sözcüğün telaffuz linkini paylaşın, beraber kontrol edelim.
0 #19 Ayhan Can 04-09-2019 13:28
hocam bu 1. konu da (ŞŞ diye okunan birleşik ünsüzler) dict.com 'da jç zç sç diye telafuz ediyor bariz bir şekilde. Biz her zaman gördüğümüzde sizin gibi mi telafuz etmeliyiz
+1 #18 Albina 05-06-2018 10:30
Adana, я хорошо = я (чувтсвую себя) хорошо = kendimi iyi hissediyorum, yani iyiyim
я - хороший - ben iyi biriyim

я нормально = я (чувствую себя) нормально - kendimi normal hissediyorum, fena değilim

я - нормальный - ben normal bir insanım, normal biriyim
+1 #17 Adana 05-06-2018 02:31
instagram.com/p/BjhFRD6HWEp/ Albina Hanım burda я хорошо ve я нормально diyor, bu yanlış bir kullanım değil mi , Burda я нормальный veya нормальн demesi gerek değil mi, nasıl bi zarfı kendisini nitelemek için kullanıyor ?
+1 #16 Afrasiyab 04-06-2018 21:21
Çok teşekkürler hocam , öğreniyoruz sayenizde
0 #15 Albina 04-06-2018 19:32
Afdariyab, masa yerine это sözcüğü kullanamayız. ismin yerine sadece şahıs zamirleri kullanılır. стол - он olduğu için - хороший olacak.
это хорошо - bu iyidir - sadece olay ve durumlar için kullanılır ve bu tür cümlelerde это sözcüğü bir işaret takısı, zamiri değil.

işaret zamiri sıfat gibi какой? sorusuna cevap verir
какой стол? - этот стол.
çekimini bu sayfada yaptırabilirsiniz bezbukv.ru/inflect/этот