RUSYA'DAN

 

 

 

Праздники России  

 

Праздники Турции

 

Rusya'nın Resmi Tatil Günleri için Tıklayınız

  

Site İçi Arama  

 

Яндекс.Метрика

Dış Ticarette Ödeme Şekilleri

 

odemeUluslar arası ticarette satılan malların bedelleri konvertibl (serbest) dövizlerle ödenir. Ödemeler, uluslararası işlem yapan bankalar aracılığı ile yapılır. Mal bedelinin ödenmesini sağlayan çeşitli ödeme şekilleri vardır. Mal bedelinin hangi dövizle ve hangi ödeme şekline göre ödeneceği tarafların aralarında yaptıkları satış sözleşmelerinde kararlaştırılır.
Alıcı, mal bedeli ödemesini sevkiyattan sonra yapmayı tercih eder. Ancak bazen sipariş edilen malın üretilmesi için gerekli finansmanın oluşturulması gerekiyor. Bu nedenle mal bedelinin bir kısmı veya tamamını satıcıya peşin ödenir. Bu durumda satıcıya güvenilmesi veya garanti sağlanması gerekir.
Satıcının, mallar sevk edilir edilmez, ödemenin yapılacağından emin olmak istemesine karşı; alıcı da, satış sözleşmesinde kararlaştırılan nitelikteki malın belirlenen yer ve tarihte sevk edilmesi ve malın gümrüklerden çekebilmesi için belirli evrakların gerekli süre içinde ibraz edilmesi halinde satıcıya ödemenin yapılmasını tercih eder.
Uluslar arası uygulamada kullanılan çeşitli ödeme sistemleri bu farklı isteklerin gerçekleştirilmesine olanak sağlamaktadır.

 

Uluslararası Ödeme Şekilleri

 

Peşin Ödeme (Cash / Advans Payment)

 

Mal Mukabili Ödeme (Cash Against Goods)

Kabul Kredili Mal Mukabili

 

Vesaik Mukabili Ödeme (Cash Against Documents)

Kabul Kredili Vesaik Mukabili

 

Akreditif (Letter of Credit L/C)

  

Güvence

Ödeme Sorumluluğu

Ödeme Şartları

Kullanılış Amacı

Kabili rücu (Dönülebilir) Akreditifler  - Revocable L/C

Teyitli Akreditifler - Confirmed L/C

Görüldüğünde Ödemeli Akreditif  - Sight L/C

Adi Akreditif  - Fixed L/C

Gayrikabili rücu (Dönülemez) Akreditifler - Irrevocable L/C 

Teyitsiz Akreditifler - Unconfirmed L/C

Vadeli Akreditif – Deferred Payment L/C

Rotatif  Akreditif (Yenilenebilen Akreditif) – Revolving L/C

 

Kabul Akreditifi – Acceptance Credit

Devredilebilir Akreditif (Transfer Edilebilir Akreditif) – Transferable L/C

 

İştira Akreditif  – Negotiating Type Credit

Karşılıklı Akreditifler (Arka Arkaya Akreditif)  - Back-to-Back L/C 

 

Kırmızı Şartlı Akreditif (Kısmi Peşin Ödeme, Peşin Ödemeli Akreditif) – Red Clause L/C (Down Payment L/C) 

 

Yeşil Şartlı Akreditif (Kısmi Peşin Ödeme, Peşin Ödemeli Akreditif) – Green Clause L/C (Down Payment L/C)

 

Teminat (İhtiyat) Akreditifi – Standby L/C


 

Peşin Ödeme
(Cash / Advance Payment)

 

pesin odemePeşin Ödeme; satıcının malları sevketmeden önce mal bedelini kısmen veya tamamen alıcıdan peşin olarak almasıdır. Sevkiyat en geç 18 ay içerisinde gerçekleştirilmeli. Alıcının en fazla risk aldığı bir ödeme şekli.


İhracatçı açısından, peşin ödeme en ideal ödeme şeklidir çünkü malların hazırlanması ve sevk edilmesi için gerekli finansman peşinen sağlamakta ve malların sevkinden sonra ödemenin yapılmaması diye bir risk bulunmamaktadır. Kuşkusuz burada, alıcının ihracatçıya tam güvenmesi gerekmektedir.


Alıcının Riskleri:

1. Satıcı, parayı aldıktan sonra malları gönderemeyebilir
2. Gönderdiği mallar siparişe uygun olmayabilir

 

Bu nedenle peşin ödeme ihracatçı açısından avantajlı, ancak ithalatçı açısından oldukça büyük risk taşıyan bir ödeme şeklidir.

 

İşlem Akışı:

1. Satış sözleşmesinin imzalanması
2. Mal bedelinin peşin olarak göndermesi
3. Peşin bedelin transferi
4. Peşin bedelin ihracatçıya ödenmesi
5. Malın gönderilmesi
6. Mala ilişkin belgelerin ibrazı
7. Belgelerin gönderilmesi
8. Belgelerin teslim edilmesi
9. Malın gümrükten çekilmesi

 

Yukarıda belirttiğimiz gibi, peşin ödeme güvene dayanır. Bununla beraber ithalatçı kendini garanti altına almak isteyebilir. Bu bakımdan peşin dövizi garantili ve garantisiz peşin döviz olarak ayırabiliriz. Garantisiz peşin dövizde, ithalatçı ihracatçıya bankanın herhangi bir garantisini istemeden dövizi göndermektedir. İhracatçı malı göndermediği ya da parayı iade etmediği takdirde ihracatçı bankanın bir sorumluluğu yoktur. Garantili peşin dövizde ise ithalatçının bankası, ihracatçı adına havale yaparken, anlaşmaya uygun malın zamanında gönderilmediği ya da para iade edilmediği takdirde gönderilen peşin dövizin faizi ile birlikte ithalatçıya geri gönderileceğine dair ihracatçının bankasından garanti istemektedir. Buna prefinansman adı verilir. Prefinansman da garantör banka ithalatçı tarafından gönderilen parayı, ihracatçıya teslim etmeden önce teminat mektubu ister.

 

Sayfanın Başına Dön

 


 

Mal Mukabili Ödeme (Cash Against Goods)

 

mal mukabiliMal Mukabili Ödeme; satıcının malları sevkettikten sonra mal bedelini alıcıdan almasıdır. İhracatçı açısından en riskli ödeme şeklidir. Bu ödeme şeklinde ihracatçı malı sevkeder, sevkiyata ait vesaiki (evrakları) doğrudan veya herhangi bir bedel tahsil edilmeksizin teslim edilmek üzere bir banka kanalıyla ithalatçıya gönderir.


Vesaiki (evrakları) teslim alan ithalatçı, malları gümrükten çeker, satıcı ile aralarındaki mutabakata göre tespit olunan süre içinde mal bedelini öder.

 

Satıcının Riskleri:

1. Alıcı, malı aldıktan sonra bedelini ödemeyebilir
2. Alıcı, malı gümrükten süresi içinde çekmeyerek malın devlete kalmasına sebep olabilir
3. Alıcı, malları almaktan vazgeçerek iade edilmesini sağlayabilir
4. Alıcı, çeşitli nedenler öne sürerek gümrükteki mallar için fiyat indirimi talebinde bulunabilir

 

Bu nedenle mal mukabili ödeme ithalatçı açısından avantajlı, ancak ihracatçı açısından oldukça büyük risk taşıyan bir ödeme şeklidir.

 

İşlem Akışı:

1. Satış sözleşmesinin imzalanması
2. Malın gönderilmesi
3. Mala ilişkin belgelerin ibrazı
4. Belgelerin gönderilmesi
5. Belgelerin teslim edilmesi
6. Malın gümrükten çekilmesi
7. Belgelerin bedelinin, önceden belirlenmiş vadede ödenmesi
8. Belgelerin bedelinin transferi
9. Belgelerin bedelinin ihracatçıya ödenmesi

 

Mal karşılığı ödeme, satıcıyı değil alıcıyı finanse eden bir ödeme şeklidir. Bir satıcının mal karşılığı ödeme şeklini kabul edebilmesi için mal bedelini ödeneceğine inanması gerekmektedir. Güvence, bankaların garantisiyle sağlanabilir.


Mal karşılığı ödemenin en sık rastlandığı durumlar aşağıdaki gibidir:
- Alıcı (ithalatçı), satıcının (ihracatçı) bir temsilcisi veya şubesidir
- Alıcı ile satıcının alım-satım ilişkisi yıllardır sürüyor olabilir
- Satıcının pazarlık gücü olmadığı gibi, piyasa koşulları buna zorluyor olabilir

 

Satıcının evrakları doğrudan alıcıya göndermesi mümkündür. Evraklar, banka aracılığı ile alıcıya gönderilse bile bedelsiz teslim söz konusu olduğundan bankaların hiçbir yükümlülüğü bulunmamakta, satıcı tüm sorumluluğu yüklenmektedir. Ancak işlemin uygulanışına göre, bankalar devreye girebilir. Ülkelerdeki mevzuata bağlı olarak, mal karşılığı ödeme dahi olsa evrakların bankalar aracılığıyla alıcıya gönderilmesi gerekebilmektedir. Böyle bir durumda bankalar genel mevzuat yükümlerini yerine getirdikleri gibi evrakların alıcıya ulaşması durumunda güvence teşkil etmektedirler. Bankalar, mal karşılığı işlemde ihracat bedelinin ödenmesi aşamasında devreye girerler. Burada bankalar sadece havale işlemine taraf olmaktadır. Sadece kendilerine verilen paranın satıcıya ulaştırılması hizmetini yaparlar. Görüleceği gibi mal karşılığı ödemede bankalar evraklar ve özellikle akreditif karşılığı ödemeye göre en az yükümlülüğe sahiptir. Sadece ödemenin yapılacağına dair garanti vermeleri halinde sorumlulukları değişmekte, ancak o zamanda üstlendiği rol ve verdiği hizmet ödeme şeklinden çıkmakta, garantör olmaktadır. 

 

Kabul Kredili Mal Mukabili

 

Satıcının sevk evrakları ekindeki poliçeyi (kambiyo senedi) kabul etmesi durumunda oluşan vadeli bir ödeme taahhüdüdür (sorumluluğu). Mal bedelinin ödemesi, kabul edilen poliçe üzerinde belirtilen tarihte yapılır.


Satıcı, alıcının poliçe kabulüne rağmen bankanın da avalini (bedelini ödeme garantisi) talep edebilir. Bu durumda, bankanın alıcının bir kredi limiti tanıması ve gerekli teminatları alması gerekecektir. Zira, alıcı, kendisine düzenlenen bu poliçeyi vadesine ödemese dahi, poliçeye aval vermiş bulunan bankası ödemek zorundadır. 

 

Sayfanın Başına Dön

 


 

Vesaik Mukabili Ödeme (Cash Against Documents)

 

cashadocVesaik Mukabili Ödeme şeklinde mallar alıcıya gönderilirken, orijinal evrak satıcının bankasına verilmekte; satıcının bankası ya da aracı banka, satıcıdan aldığı talimata dayanarak, orijinal evrakı alıcının bankasına gönderir. Evrakların ekinde römiz mektubu (remittance letter) bulunmakta. Bu mektupta bedeli alıcıdan tahsil edildikten sonra, evrakların kendisine verileceği talimatı yer almaktadır. Böylece alıcı (ithalatçı), mal bedelini ödemeden orijinal evrakları bankadan alamayacağı için, gümrükten malları çekemeyecektir.

 

 

Burada satıcı (ihracatçı) için bir garanti bulunmaktadır. Ancak bu garantiyi fazla abartmamak gerekir.

 

Satıcının Riskleri:

1. Alıcı, malı almaktan vazgeçebilir
2. Alıcı, malı gümrükten almayarak devlete kalmasını sağlayabilir
3. Alıcı, çeşitli nedenler öne sürerek gümrükteki mallar için fiyat indirimi talebinde bulunabilir
4. Malın gümrüklerde beklemesi, bozulmalarına sebep olabilir

 

Vesaik mukabili ödeme, genellikle, bir birlerini çok iyi tanıyan ihracatçı ve ithalatçı firmalar tarafından banka komisyonları ile masraflardan kaçınmak amacıyla tercih edilmektedir.

 

İşlem Akışı:

1. Satış sözleşmesinin imzalanması
2. Malın gönderilmesi
3. Mala ilişkin belgelerin gönderilen bankaya ibrazı
4. Belgelerin alıcının bankasına gönderilmesi
5. Belgelerin bedelinin, önceden belirlenmiş vadede ödenmesi
6. Belgelerin teslim edilmesi
7. Malın gümrükten çekilmesi
8. Belgelerin bedelinin transferi
9. Belgelerin bedelinin ihracatçıya ödenmesi

 

Taraflar:

1. Satıcı (İhracatçı) – Amir ( Seller)
2. Gönderen Banka (evrakları alıcıya gönderen satıcının bankası) – The Remitting Bank
3. Tahsil eden Banka (gönderen bankanın tahsil konusunda talimat verdiği bankadır) – Collecting Bank. 2.ad,

    İbraz eden Banka – Presenting Bank
4. Alıcı (İthalatçı) – Muhatap (Buyer)

 

Kabul Kredili Vesaik Mukabili (Kabul Kredili Mal Mukabili ile aynı)


Satıcının sevk evrakları ekindeki poliçeyi (kambiyo senedi) kabul etmesi durumunda oluşan vadeli bir ödeme taahhüdüdür (sorumluluğu). Mal bedelinin ödemesi, kabul edilen poliçe üzerinde belirtilen tarihte yapılır.

 

Satıcı, alıcının poliçe kabulüne rağmen bankanın da avalini (bedelini ödeme garantisi) talep edebilir. Bu durumda, bankanın alıcının bir kredi limiti tanıması ve gerekli teminatları alması gerekecektir. Zira, alıcı, kendisine düzenlenen bu poliçeyi vadesine ödemese dahi, poliçeye aval vermiş bulunan bankası ödemek zorundadır.

 

Sayfanın Başına Dön

 


 

Akreditif (Letter of Credit L/C) 

 

akredAkreditif, bir bankanın şarta bağlı ödeme garantisi olarak tarif edilebilir.


Akreditif; alıcının bankasına verdiği talimata dayanarak, o bankanın, yabancı ülkedeki muhabiri (birlikte çalıştığı banka) aracılığı ile lehtara (satıcıya) belirlenen evrakların belli bir süre içinde sunulması karşılığında tarif edilen şekilde ödeme yapılacağına dair verdiği yazılı bir taahhüttür.


Akreditif, hem ithalatçıyı hem de ihracatçıyı koruyan bir işlemdir. İhracatçı (satıcı), malların sevkiyatını yaptıktan hemen sonra akreditif şartlarına (alıcının, bankasına verdiği talimatına) uygun evrakları bankasına sunduğu taktirde, ödemenin kendisine yapılacağının garantisi altındadır. Öte yandan ithalatçı (alıcı) ise, sevkiyat gerçekleştirilmeden ödemenin yapılmayacağını ve ihracatçıya (satıcıya) ancak uygun evrakların sunulması karşılığında ödemenin yapılacağını bilir.


Bir akreditif işleminde banka, ithalatçı ve ihracatçı arasında aracılık rolünü üstlenir ve belirli koşulların yerine getirilmesinden sonra ihracatçıya ödemenin yapılacağına dair teminatı ithalatçının yerine banka verir.
Bu nedenle, banka, akreditif şartlarının yerine getirilip getirilmediği hususunu kendine ibraz edilen vesaiki (evrakları) dikkatle inceledikten sonra belirler ve vesaik uygun ise ihracatçıya ödemeyi yapar.

 

Akreditifte ödeme, mala veya hizmete değil sadece ibraz olunan vesaike istinaden yapıldığından bu ödeme şekline Vesikalı Kredi (Documentary Credit) de denilmektedir.

 

Akreditifteki taraflar

 

1. Amir(Akreditif Amiri) – Applicant ( Aplicant for Credit, Orderer, Principal)
Açıklama:
Amir - bankaya emir veren
Applicant - ing. başvuru sahibi
İthalatçı firma olup, kendi bankasına akreditif açtırma talimatı veren taraf

 

2. Amir Banka (Akreditif Bankası) – İssuing Bank ( Opening Bank)
Açıklama:
Amir Banka- ithalatçı firmanın bankası
İssuing - ing. veren
Opening - ing. açan
Akreditifi açan ve ihracatçının bankasına bildiren banka

 

3. Lehtar – Beneficiary
Açıklama:
Lehtar - lehine akreditif açılan ihracatçı firma
Beneficiary - ing. yararlanan kimse
Adına (lehine) akreditif açılan, malı gönderip parasını tahsil edecek olan ihracatçı firma

 

4. Lehtar Banka :

İhbar Bankası (Muhabir Banka)- Advising Bank
Açıklama:
Advising - ing. danışmanlık
Gelen akreditifi ihracatçıya ihbar eden yerli banka
Ödeme konusunda yükümlülüğü yoktur.

 

Teyit Bankası – Confirming Bank
Açıklama:
Confirming - ing. onaylayan
Akreditifin açıldığını lehtara teyit eden banka
Amir banka ile birlikte ödeme sorumluluğu taşıyan ikinci banka.

 

İştira Bankası – Negotiating Bank
Açıklama:
İştira - vesaik ibrazı anında bedelinin ödenmesi
Negotiating - ing. iştira
Lehtarın evrakları ibraz ettiği banka
Geri dönülebilir ödeme konusunda yükümlülüğü var.

 

Rambursman Bankası – Reimbursing Bank
Açıklama:
Rambursman - amir banka adına ödeme yapmış olan bir bankaya yapmış olduğu ödemenin geri ödenmesi durumu
Reimbursing - ing. geri ödenmesi
Amir bankanın ödemeyi yapacak olan banka

 

Tarafların tanımları

 

Amir – Applicant – İthalatçı firma (Amir firma)

 

İthalatçı firma (satıcı) olup, ihracatçı firma (alıcı) ile yapmış olduğu sözleşmeye veya ihracatçı firmadan temin ettiği proforma faturaya göre, akreditifin ödeme şeklini, talep edeceği belgelerin ayrıntılarını ve adedini, varsa özel şartları da belirterek akreditifin açılması konusunda bankasına talimat veren alıcıdır.

 

Amir Banka – İssuing Bank – Akreditif açan banka (Alıcının bankası)

 

İthalatçı talimatı üzerinde akreditif küşat mektubunu (kredi açan bankanın durumu ve kredi koşulları içeren bir banka mektubu) hazırlayarak, ihracatçının bankasına gönderen ve akreditif şartlarının yerine getirilmesi karşılığında ödeme yapılacağı konusunda muhabirine (yetkili bankasına) karşı ödeme taahhüdüne giren bankadır.

 

Lehtar – Beneficiary – Satıcı firma

 

Lehine akreditif açılan ihracatçı firma olup, akreditif şartlarına uygun evrakları alıcının bankasına sunularak evrakların bedelini tahsil eden ihracatçı firmadır.

 

Lehtar Banka

 

İhbar Bankası (Muhabir Banka) - Advising Bank

Amir bankadan aldığı akreditif küşat mektubu (kredi açan bankanın durumu ve kredi koşulları içeren bir banka mektubu), ihracatçıya veya ihracatçının talep edeceği bir başka bankaya ihbar eden bankadır. Ödeme konusunda yükümlülüğü yoktur.

İhbar bankasının, ihbar görevinin yanında teyit / iştira görevleri de olabilir.

 

Teyit Bankası - Confirming Bank

İhracatçıya akreditifi teyit eden, yani akreditif şartlarına uygun vesaikin ibrazı karşılığında ödeme yapılacağı taahhüdüne giren bankadır.

 

İştira Bankası - Negotiating Bank

İhracatçının, akreditif konusu vesaiki ibraz ettiği bankadır. Banka, ibraz edilen vesaikin incelenmesine ve akreditif şartlarına uygunluğunu müteakip vesaiki iştira eder, yani bedelini akreditifin vadesinden önce ihracatçıya öder.
Uygulamada genellikle iştira ve teyit bankaları aynı bankadır.

 

Rambursman Bankası - Reimbursing Bank

Amir bankanın ödemeyi yapacak olan bankasıdır. Amir bankadan aldığı yetkiye istinaden, ismi verilen bankanın talebi üzerine akreditif bedelini, komisyon ve masraflar tutarını o bankaya öder, varsa kendi komisyonu ile birlikte amir bankanın nezdindeki hesabını borçlandırır.

 

İşlem Akışı

 

1. Alıcı ile satıcı arasında ödemenin akreditifle yapılacağını belirten bir satış sözleşmesi yapılır.
2. İthalatçı, bankasına ihracatçı (lehtar) lehine akreditif açması için talimat verir.
3. Amir Banka, genellikle, satıcının bulunduğu ülkedeki bir bankayla akreditifi ihbar ya da teyit etmesi için

    anlaşır ve akreditif metninin mektup, telex veya swift ile ihbar bankasına gönderir.
4. Muhabir ya da teyit eden banka akreditifin açıldığını ihracatçıya bildirir.
5. Satıcı, akreditifin açıldığını öğrenir öğrenmez, eğer belirtilen zaman içinde gerekli şartları sağlayabilecekse,

    malları sevketme durumundadır.
6. Satıcı, sevkiyatı yaptığını kanıtlayan belgeleri kredinin açıldığı bankaya veya ülkesindeki muhabir bankasına

    gönderir.
7. Teyit Banka veya İştira Bankası, gönderilen belgeleri kredi koşullarıyla karşılaştırdıktan sonra, gönderilen

    belgeler kredi şartlarına uygunsa, kredide belirtilen şartlara göre ödemede bulunur. Rambursman Bankası ise

    belgeleri kontrol ettikten sonra amir bankasına gönderir . İhbar Bankası, belgeleri kontrol etmeden amir

    bankasına gönderir.
8. Amir banka, gönderilen belgelerin, kredi şartlarını karşılayıp karşılaşmadığını kontrol eder. Eğer gönderilen

    belgeleri yeterli bulursa;
a) Satıcı tarafından belgeler direkt olarak ona gönderilmişse ödemeyi satıcıya ya da onun için kullanılabilir fon

     tutan muhabir bankaya yapar;

b) Teyit eden bankaya ya da satıcıya ödemede bulunan veya poliçesini kabul eden muhabir bankaya geri

     ödemede bulunur;
9. Amir banka tarafından belgelerin akreditife uygunluğu tespit edildikten sonra akreditif miktarının ödenmesi

     için belgeler ithalatçıya sunulur.
10. Alıcı, nakliye belgelerini malların teslimatını yapacak olan taşıyıcıya gönderir.

 

Amir banka tarafından düzenlenen akreditif küşat mektubu şu bilgileri kapsar;


- Akreditifin şekli (Dönülebilir – Dönülemez)
- Akreditifin numarası
- Düzenleme yeri ve tarihi
- Geçerlilik süresinin sona erdiği tarih ve yer
- Amirin ismi ve adresi
- İhbar bankasının ismi ve adresi
- Akreditifin döviz tutarı
- Teslim şekli
- Akreditifin ibrazda ödemeli veya vadeli poliçe kabullü veyahut vadeli ödeme nevinden hangisi olduğu
- Kısmi yükleme ve aktarma izin verilip verilmediği
- Sevk yeri, sevkiyatın şekli ve varış yeri
- Yükleme vadesi
- Malların tanımı
- İstenilen belgeler
- Vadeli poliçe kabullü akreditiflerde istenilen poliçenin tarifi
- İlave şartlar
- Rambursmanın şekli
- İhbar / teyit eden banka masrafların hangi tarafa ait olduğu
- Belgelerin yükleme tarihinden itibaren ibraz süresi
- Akreditifin teyitsiz veya teyitli olduğu
- Akreditifin lehtara ihbar şekli
- Akreditifin "Vesikalı Krediler için Yeknesak Teamül ve Uygulamalar"'a tabi olarak düzenlendiğine dair açıklama

 

Satın alınan malların ithali için gerekli belgeler akreditifte ibraz edilecek vesaik kapsamında belirtilir. Bu belgeler;

 

- Ticari Belgeler
- Resmi Belgeler
- Taşıma Belgeleri
- Sigorta Belgeleri
- Finansman Belgeleridir.

 

Akreditif Çeşitleri


Akreditifler,
- güvencesi,
- ödeme sorumluluğu,
- ödeme şartları,
- kullanılış amacı gibi özelliklerine göre çeşitlilik gösterir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Güvence

 

Vadeden Önce İptal Edilip Edilmediğine Göre Akreditifler.

Akreditifin taraflarca tercih edilme sebeplerinin başında güvenilir olması gelir.

 

Akreditifler güvenlik açısından iki başlık altında toplanabilir

 

1. Revocable Credit – Kabilirücu (Dönülebilir) Akreditifler
2. Irrevocable Credit – Gayrikabilirücu (Dönülemez) Akreditifler

 

Revocable L/C – Kabilirücu (Dönülebilir) Akreditifler

 

Dönülebilir bir akreditif, lehtara (satıcıya) önceden haber verilmeden ve onayını almadan, herhangi bir anda amir banka tarafından değiştirilebilir veya iptal edilebilir. Ancak iptal veya değişiklik bildirisinin alınmasından önce uygun belgeler ibraz edilmiş ise, amir banka (alıcının bankası) satıcın bankasına ödeme yapmak zorundadır. Bu bakımdan ihracatçı açısından güvencesi olmayan, alıcıya ise azami elastikiyet sağlayan bir akreditiftir. Bu nedenle dönülebilir akreditif satıcının alıcıya tam olarak güvendiği hallerde çok az kullanılır.
Bu akreditif alıcının lehine bir akreditiftir.

 

Irrevocable L/C – Gayrikabilirücu (Dönülemez) Akreditifler

 

Dönülemez bir akreditif, amir banka varsa teyit bankası ve lehtarın mutabakatları olmadan ne iptal edilebilir ne de değiştirilebilir Akreditif yerine getirildiği takdirde, ihracatçı malın bedelini mutlaka tahsil edeceğinden, güvenilir bir akreditiftir.
Bu akreditif satıcının lehine bir akreditiftir.

 

Not:
Akreditif metninde akreditifin dönülebilir veya dönülemez olduğu belirtilmemiş ise dönülemez olarak kabul edilir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Ödeme Sorumluluğu


Bir Akreditifin Açılması Sırasında Diğer Aracı Bankaların Sorumlu Olup Olmadığına Göre Akreditifler.

 

Ödeme sorumluluğu açısından akreditifler iki başlık altında incelenebilir


1. Confirmed – Teyitli Akreditifler
2. Unconfirmed – Teyitsiz Akreditifler

 

Confirmed – Teyitli Akreditifler

 

Muhabir bankanın (satıcın bankası) akreditifi lehtara (satıcıya) ihbar ederken amir (alıcı) bankanın talimatına dayanarak kendi teyidini eklediği ve böylece amir bankanın yükümlülüğünü yerine getireceğine dair kendisini de sorumluluk altına aldığı akreditiflerdir.

 

Teyitli akreditifte, ihracatçı sevk evrakını kendi bankasına verdiğinde mal bedelini alabilmekte. Herhangi bir anlaşmazlık olduğunda yerli hukuk uygulanır. Teyitli akreditifin bir başka avantajı da evrak gönderme süresinden yararlanmış olmasıdır.
Akreditif metninde teyit talimatı verilmiş olmalıdır. Bu konuda bir açıklık yoksa akreditif teyitsiz kabul edilir. Akreditifin dönülemez açılmış olması şarttır.
Teyitli akreditifler lehtarı (satıcıyı) tam teminat altına alması bakımından satıcı için en elverişli akreditif çeşididir.

 

Unconfirmed L/C – Teyitsiz Akreditifler

 

Teyitsiz akreditiflerde aracı bankanın ödeme konusunda herhangi bir sorumluluğu yoktur. İhracatçı yükleme belgelerini kendi bankasına verdiği zaman, mal bedelini tahsil edememekte, banka tahsil için evrakı akreditif bankasına göndermektedir. Lehtar bankanın görevi, akreditifi lehtarına ihbar etmek, duyurmaktır. Ancak akreditif kendisini bağlamasa bile, akreditifin gerçeğe uygun olup olmadığını kontrol etmek için makul bir dikkat göstermek durumundadır.
Teyitsiz akreditifte ihracatçının bankası bir bakıma ithalatçının bankasının uzatılmış bir kolu olarak faaliyet göstermektedir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Ödeme Şartları

Kullandırma Şekline Göre Akreditifler.

 

Akreditif bedelinin ne zaman ve ne şekilde ödeneceği 4 şekilde belirlenir


1. Görüldüğünde Ödemeli Akreditif
2. Vadeli (Ertelenmiş Ödemeli) Akreditif
3. Kabul Akreditif (Poliçe Kabulü)
4. İştira Akreditifi (İştira Edilebilir Akreditif)

 

Ödemenin bu yollardan hangisine göre yapılacağı hususunun akreditiflerde açıkça belirtilmesi şarttır. Ayrıca ödeme, kabul ve ciro işlemlerinin hangi banka tarafından yapılacağı da belirlenir. Bunlar amir ve aracı bankalar olabileceği gibi bunların dışındaki bankalar da olabilir. Amir banka akreditifi açarken yetki verdiği bu bankalara karşı geri ödeme taahhüdünde bulunmuş olur. Ödemeyle ilgili bu yollardan hangisi tercih edildiyse akreditif de ona göre isim alır.

 

Görüldüğünde Ödemeli Akreditif (İbrazda Ödemeli, Vesaik İbrazında Ödemeli Akreditif) – Sight Payment (Sight L/C, Sight Credit, At Sight, By Payment)

 

Ödeme; amir bankaca veya amir bankanın verdiği yetkiye dayanarak teyit veya ihbar bankasınca, lehtarın akreditif şartlarına uygun belgeleri ibraz etmesi üzerine yapılır. Yani, bu tür akreditifte belgeler görüldüğünde; teyitli akreditifte ihracatçının bankasına, teyitsizde ise ithalatçının bankasına ödenir.

 

Vadeli Akreditif – Deferred Payment (Deferred L/C, Deferred Payment L/C)

 

Ödeme, akreditifte belirtilmiş olan "Ödeme vesaikin ibrazından , fatura tarihinden veya sevk tarihinden 60, 90, 120 veya 180 gün sonra yapılacaktır" gibi ibarelerde belirtilen sürenin sonunda yapılır. Vade sonunda mutlaka mal bedeli tahsis edileceğinden, malı alan ithalatçının malın kaliteli olmadığını iddia ederek, mal bedelini ödememesi gibi bir husus söz konusu değildir.

 

Kabul Akreditifi (Kabul Kredili Akreditif, Vadeli Poliçe ile Kullanılan Akreditif) – Acceptance Credit

 

Kabul kredisinde de ödeme belli bir süre sonra yapılır. Ancak bunun için lehtar tarafından düzenlenmiş bir poliçeye (draft) ihtiyaç vardır. Poliçe yalnız akreditif amiri veya bankalardan biri tarafından kabul edilebileceği gibi amirin kabulüne bankalardan birinin aval vermesi suretiyle daha güvenceli hale getirilebilir. Bu, alıcı ile satıcı arasındaki anlaşmaya ve alıcının bankasıyla olan, bankaların da kendi aralarındaki kredi ilişkisine göre ortaya çıkan bir durumdur.
Satıcı dilerse poliçenin vadesine kadar bekleyip vadesinde poliçeyi muhatap bankaya ibraz ederek bedelini tahsil eder, ya da vadesinden önce bankada veya açık piyasada iskonto ettirebilir. Satıcı ile alıcı arasında yapılan anlaşmaya göre banka kabul komisyonu ile iskonto faizi alıcı veya satıcıya ait olabilir.

 

İştira Akreditif (İştira Edilebilir Akreditif) – Negotiating Type Credit (By Negotiation , Negotiable Credit)

 

İştira, kelime anlamı olarak, ticari senetlerin vadelerinden önce hamilinden satın alınmasıdır. İştira akreditifte, lehtar, istenilen belgeleri ve düzenlenen poliçeyi bankaya ibraz eder. Banka da poliçeyi veya belgeleri iskonto ederek vadesinden önce alır. Fakat sonra amir banka bir rezerv bulup ta ödeme yapmazsa, lehtara ödenen para rücu edilir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Kullanılış Amacı

 

Akreditifleri kullanılış amaçlarına göre şu şekilde sınıflandırabiliriz


1. Adi Akreditif - Fixed L/C
2. Rotatif Akreditif - Revolving L/C
3. Devredilebilir Akreditif - Transferable L/C
4. Karşılıklı Akreditif - Back-to-Back L/C
5. Peşin Ödemeye İmkan Veren Akreditifler

Kırmızı Şartlı Akreditifi – Red Clause L/C
Yeşil Şartlı Akreditifi – Green Clause L/C

6. Teminat – İhtiyat Akreditifi - Standby L/C

 

Adi Akreditif - Fixed L/C

 

Adi akreditifler, akreditif talimatında belirtilen limitin bir defa kullanılmasıyla hükümden düşer. Kısmi sevkiyata izin verilen akreditiflerde her parti sevkiyata ait vesaikin ibrazı karşılığında ödeme yapılabilir. Ancak bir veya birkaç partide yapılan ödemelerin toplamı hiçbir zaman akreditif limitini aşamaz. Rotatif şekilde açıldıkları belirtilmemiş olan akreditifler adi olarak kabul edilir.

 

Rotatif Akreditif (Döner Akreditif, Devreden Akreditif, Yenilenebilen Akreditif) – Revolving L/C

 

Bu tip akreditif genellikle belirli bir müşteriden sürekli veya yüksek tutarlı alımlarda, hep aynı malın ticaretinin yapıldığı durumlarda kullanılır. Taraflar her yükleme için ayrı bir akreditif açmak yerine rotatif (yenilenebilen) akreditifleri tercih ederek bazı masraflardan ve zaman kaybından kendilerini kurtarmaktadır. Rotatif akreditifler şartlar çerçevesinde akreditif tutarının tamamı veya bir kısmı kullanıldıkça ek bir değişiklik talimatına gerek olmadan aynı şartlarda ve aynı tutar için – vade içerisinde – kendiliğinden yenilenirler.
Yenilenebilir akreditifin açılış talimatında yenilenmelerin otomatik olup olmadığını belirlenmelidir. Eğer yenilenmeler otomatik olarak belirlenmiş ise amir bankanın her yenilenen akreditif için onay vermesine gerek yok. Eğer yenilenmeler amir bankanın onayına bağlı ise her devreden akreditif için amir bankadan onay istenir.

 

Rotatif akreditif,
- Miktara Bağlı veya
- Süreye Bağlı yenilenir.


Miktara göre devreden akreditiflerde, akreditif tutarı, kaç kere dönebileceği ve böylece ödemeler toplamının sınırı belirlemektedir. Örnek: Akreditif; 50.000 $ tutarında açılmış ve şarta göre 300.000 $ limit belirlenmişse bu akreditif 6 kere kullanılacak (yenilenecek) demektir. İhracatçı, 50.000 $'lık limit içerisinde kalarak malı sevk eder ve bankasından mal bedelini tahsil eder etmez ikinci bir 50.000 $'lık sevkiyat yapma ve akreditiften para çekme hakkına sahip olur.


Süreye göre devreden akreditiflerde ise her sevkiyatın yapılacağı dönem de belirlenir. Örnek: 50.000 $'lık bir akreditif meblağının her ay kullanılabileceği ve toplam sürenin altı ay olduğu şarta bağlı olduğu durumda, her ay 50.000 $'ı geçmeyen sevkiyat yapılacak ve bu işlem altı defa tekrarlanacaktır (yenilenecektir).

 

Bu tip akreditifler,
- Biriken (cumulative) veya
- Birikmeyen (non-cumulative) olmak üzere iki şekilde açılabilir.

 

Biriken (cumulative) akreditifte, bir dönemde kısmen veya tamamen kullanılmamış akreditif tutarı müteakip dönemdeki tutara eklenerek kullanılabilir. Bu hakkın olabilmesi için akreditifte mutlaka biriken şartının belirlenmesi gerekir.

 

Birikmeyen (non-cumulative) akreditifte, her bir parti sevkiyat yapılmadığı taktirde, o kullanıma ilişkin hak yitirmiş sayılır ve rotatif akreditif kullanılmayan partiler kadar eksik gerçekleşmiş olur.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Devredilebilir Akreditif (Transfer Edilebilir Akreditif) – Transferable L/C

 

Bu tip akreditif, üretici olmayıp alım satım işlemine aracılık veya komisyonculuk yapan ihracatçılar tarafından kullanılmakta. Amaç; kendi sermayeyi ortaya koymadan düşük kar marjı elde etmektir. Devredebilir akreditif, aracı ihracatçıya (birinci lehtar) açılır ve tarafından malın nihai alıcıya veya birden çok alıcılara kısmen veya tamamen devredilir (ikinci lehtar) . Avantaj; akreditifin ilk lehtarı, ikinci lehtarın kendisine kesmiş olduğu faturayı alarak, kendisinin lehtarı olduğu ilk akreditif şartları gereği belirtilen fiyat ve miktar üzerinden düzenleneceği ihracat faturasını bankaya ibraz eder. Böylece , ithalatçı ilk lehtarın bu işten ne kadar para/komisyon kazandığını ve ikinci lehtarın kim olduğunu öğrenemez.


Devredebilir akreditifin özellikleri


- Amir banka tarafından açık bir biçimde "devredebilir (transferable)" olarak adlandırılmalı;
- Lehtar banka ihracatçının devir talimatını aldığı zaman, amir bankayı bilgilendirmek ve onayını almak

   zorundadır;
- Devirde, ilk akreditifteki esas şartlar değiştirilmemekte, sadece miktar, mal fiyatı, akreditif vadesi, vesaik

   ibraz süresi, sevkiyat süresi tarafların kabulü ile değiştirilebilmektedir;
- Sadece dönülemez akreditifler devredilebilir;
- Devir masrafı birinci lehtar tarafından karşılanır;
- Akreditif sadece bir kez devredilebilir;
- Birden fazla ikinci lehtara devredilebilir ama bu durumda akreditifte kısmi yüklemeye izin verildiğini açıkça

   belirtmesi gerekiyor ("partial shipment allowed");
- Normal bir akreditif sonradan da devredilebilir hale dönüştürülebilir

 

İşlem Akışı


1. İthalatçı, akreditif talimatı verir
2. Akreditif açılır
3. Akreditif ihracatçıya ihbar edilir
4. İhracatçı devir talimatı verir
5. Banka, ikinci lehtara akreditifi devreder
6. İkinci lehtar, birinci lehtara muhatap faturasını keser
7. Birinci lehtar, akreditif şartları gereği faturasını keser ve vesaiki tamamlayarak bankasına ibraz eder

 

Karşılıklı Akreditifler(Arka Arkaya Akreditif) - Back-to-Back L/C

 

Bazı durumlarda aracı ve komisyonculuk yapan firmalar devredilebilir akreditifi çeşitli nedenlerden ötürü kullanmak istemeyebilir. Böyle durumlarda karşılıklı akreditifler (back-to-back L/C) devredilebilir akreditiflere bir alternatif olarak kullanılabilir. Bu akreditifler, transit ticarette, aracı vasıtasıyla yapılan satışlarda kullanılır. Transit ticarette aracı firma hem ithalatçı hem de ihracatçı durumundadır. Aracı firma, satış yapacağı firma lehine açılmış bulunan akreditifi teminat göstererek kendisinin ithalat yapacağı firma lehine bir akreditif açabilir. Bu ikinci akreditife karşılık gösterilerek açıldığı için Karşılıklı Akreditif adı verilir.

 

İşlem Akışı


1. İthalatçı, akreditif talimatı verir
2. Amir banka akreditifi açar
3. Muhabir banka transit tüccara (ilk lehtar) akreditifi ihbar eder
4. Transit tüccar kendisine gelen bu akreditifi bir teminat şeklinde gösterip, ihracatçıya bir akreditif açılması için

    kendi bankasına akreditif talimatı verir. dolayısıyla, ilk akreditifte muhabir banka pozisyonunda olan banka

    şimdi amir banka durumundadır.
5. Söz konusu akreditif ihracatçıya (ikinci lehtar) ihbar edilmek üzere açılır.
6. Akreditif ihracatçıya ihbar edilir.
7. İhracatçı malın sevkiyatını yapar.
8. Sevk vesaiki kendi bankasına ibraz eder.
9. Vesaik transit tüccarın bankasına ulaşır.
10. Banka, vesaiki transit tüccara teslim eder.
11.Transit tüccar, vesaik içerisinden en az ihracatçının faturasını çıkarıp düzenlediği kendi faturasını vesaik

     üzerine ekleyerek bankasına ibraz eder.
12. Vesaiki teslim alan banka amir bankaya gönderir.
13. Amir banka vesaiki ithalatçıya teslim eder.
14. İthalatçı gümrük işlemlerini yapar.

 

Karşılıklı akreditiflerde, ilk akreditiften para çekmesini engelleyen şart bulunmamalıdır. İlk akreditif kesinlikle dönülemez, teyitli ve vesaik ibrazında lehtarın bankası nezdinde ödenebilir nitelikte olmalı, şartları arasında lehtarın yerine getiremeyeceği bir husus bulunmamalı ve ikinci akreditifin vadesi ilk akreditifin vadesinden kısa olmalıdır.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Peşin Ödemeye İmkan Veren Akreditifler

 

Bu akreditif, konusu olan malların üretimi ve tedariki için ihracatçının ihtiyacı olan avansın ödemesine olanak sağlayan bir akreditiftir. Satıcın malları hazırlaması için bir ön finansman ihtiyacı olduğu durumlarda kullanılır. İhracatçılara peşin ödeme yapılmasına izin verir.

 

Kırmızı Şartlı Akreditif (Kısmi Peşin Ödeme, Peşin Ödemeli Akreditif) – Red Clause L/C (Down Payment L/C)


Eskiden akreditif tutarının tamamı ya da bir kısmı lehtara peşin olarak ödemesine imkan veren akreditifte dikkat çekmesi için bu imkanını belirten madde kırmızı mürekkeple yazılırdı. Dolayısıyla, bu akreditife "Red Clause Credit", yani, kırmızı maddeli akreditif denilmektedir.
Peşin akreditif garantili ya da garantisiz olur. Garantisizde, ihracatçının bankası peşin kısmı, ihracatçıdan bir garanti almaksızın kendisine öder. İhracat gerçekleşmezse ödediği parayı amir bankasından tahsil eder. Bu durumda ödeme ile ilgili risk amir bankaya ve dolayısıyla alıcıya aittir. Ancak alıcı satıcıya tam olarak güvenmezse sevkiyat yapılmadığı taktirde geri ödeneceğine dair bir banka garantisi mukabilinde ödemesi şartını koyabilir. Yani, garantili akreditifte, ödenen peşin kısmı için ihracatçıdan garanti alınır. Peşin döviz alındığı halde ihracat gerçekleşmezse ise, bu peşin dövizin Kambiyo mevzuatına göre 1 yıl içinde geri iadesi gerekir.
Lehtar, uygun vesaik ibraz ettiğinde peşin olarak aldığı miktarı faturada düşülmüş olarak gösterir. Faturanın bakiyesi ödeme bankasınca kendisine ödenir.

 

Yeşil Şartlı Akreditif (Kısmi Peşin Ödeme, Peşin Ödemeli Akreditif)– Green Clause L/C (Down Payment L/C)


Green Clause Akreditifte Red Clause akreditifte olduğu gibi, ihracatçı firmaya malları sevk etmesinden önce akreditiften kısmı tahsilat yapma imkanını tanımaktadır. Fakat, akreditifi açan banka lehine, akreditifin kullanıcısı tarafından bir teminat mektubu verilmemişse, Red Clause Akreditifleri açtıran firmalar büyük risklere girerler. Bu riskler, Green Clause Akreditifler ile en aza indirebilir.


Green Clause Akreditif te, ihracatçının malları sevk etmesinden önce akreditiften tahsilat yapılmasına olanak tanımaktadır. Ancak, bu peşin ödemeler, malların mülkiyetini bankaya devreden ambar teslim makbuzları ile garanti altına alınmaktadır. Mal sevkiyatından önce ihracatçı, hazırlamış olduğu bir bölüm malları bir üçüncü şahıs ambarına, "amir banka emrine" depolayarak, ambar firması tarafından düzenlenen ambar teslim makbuzunu bankasına iletir ve depoladığı mal bedelinin belirlenmiş bir yüzdesi oranında lehine açılmış olan Green Clause Akreditiften tahsilat yapar. Yapılan peşin ödemeler, sevk konusu malların mülkiyetinin amir bankaya devredildiğini kanıtlayan ambar teslim makbuzu ile garanti altına almış olur.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Teminat (İhtiyat) Akreditifi – Standby L/C


Şimdiye kadar gördüğümüz akreditif türlerinde, bir işin yapılması karşılığında akreditif açılıyor ve bedeli tahsil ediliyordu. Standby akreditifte ise, işin yerine getirilmemesi halinde akreditif kullanılmamaktadır. Teminat Akreditifi uzun vadeli alışverişler, ihaleler, büyük inşaat taahhüt işleri ve diğer büyük iş akitleri ve borçlanmalar gibi konularda kullanılan bir çeşit garanti mektubudur. Bir ödeme garantisine benzer işleve sahip olup, üçüncü bir şahıs ile yapılmış bulunan sözleşmenin yerine getirilmemesi halinde ödemede bulunulacağını teyit eden akreditifidir. Bu tür akreditifte akreditifi açan banka, akreditif lehtarına karşı bir üçüncü şahıs namına garanti vermektedir. İhtiyat akreditifinde ödeme, belirli bir işlemin yerine getirilmediği zaman gerçekleştirilmektedir.

 

Sayfanın Başına Dön