RUSYA'DAN

 

 

 

 

 

Праздники России  

 

Праздники Турции

 

Rusya'nın Resmi Tatil Günleri için Tıklayınız

  

Site İçi Arama  

 

Яндекс.Метрика

Dış Ticarette Kullanılan Belgeler

 

belgelerDış ticaret işlemlerinde kullanılan belgelerin belirli 6 ayrı grupta incelenebilir. Bunlar;

 

1. Ticari Belgeler
2. Resmi Belgeler
3. Taşıma Belgeleri
4. Finansman Belgeleri
5. Sigorta Belgeleri
6. Gümrük Belgeleri

  

 

Ticari Belgeler – Commercial Documents

 

Fatura- İnvoice 

Proforma Fatura – Proforma İnvoice

Yerli Fatura – Domestic İnvoice, İnternal İnvoice

Orijinal (ticari) Fatura, Yabancı Fatura – Original İnvoice, Commercial İnvoice, Sales İnvoice

Ayrıntılı Fatura – Certificate of specification

Konsolosluk Faturası – Consular İnvoice

Tasdikli Fatura – Legalized İnvoice

Navlun Faturası – Freight İnvoice 

Çeki Listesi – Certificate of weight / Weight note 

Koli / Ambalaj Listesi – Packing List

İmalatçı'nın Analiz Belgesi, Analiz Raporu - Manufacturer's analiysis certificate

Üçüncü Tarafın Düzenlediği Kontrol Belgesi, Kontrol Sertifikası – Third party certificate of inspection, İnspection certificate

İmalatçı'nın veya Satıcı'nın kalite veya Kontrol Belgesi – Manufacturer's / supplier's quality or inspection certificate

Gemi Ölçü Raporu – Ullge report

Ekspertiz raporu – Expertise report

 

Resmi Belgeler – Official Documents


Dolaşım Belgeleri – Movement certificates

A.TR Dolaşım Belgesi – Movement certificate A.TR

EUR.1 Dolaşım Sertifikası – Movement certificate EUR.1
EUR-MED Dolaşım Sertifikası – Movement certificate EUR-MED
INF-2 Belgesi - INF-2 Certıficate


Menşe Şahadetnamesi – Certificate of origin

ABC Şahadetnamesi – ABC Certificate of origin
Özel Menşe Şahadetnamesi , Form A – Certificate of origin, Form A
GATT Menşe Şehadetnamesi


İhracatta ve İthalatta Zorunlu Standart ve Uygunluk Denetimi ve Düzenlenen Belgeler

A-TS-EN-ISO 9000, ISO 9000, EN-ISO 9000 Belgesi
AQAP, GMP (Good Manufacturing Practises) belgesi veya İmalat Yeterlilik Belgesi
İhracatta Zorunlu Standart Denetimi
İthalatta Uygunluk Değerlendirmesi
Uygunluk Belgesi (TSE) – Conformity certificate
Kontrol Belgesi – Inspection Certificate
CE Uygunluk İşareti


Bitki Sağlık Sertifikası – Phytosanitary certificate
Veteriner Sertifikası – Veterinary certificate
Helal Belgesi – Halal certificate
Koşer Belgesi – Kashrut certificate
Radyasyon Belgesi – Radiation certificate
Boykot / Kara Liste Sertifikası – Boycott / Black list certificate
A.T.A. Karnesi – A.T.A. Carnet
Kota Belgesi (İthal Lisansı)

 

Taşıma Belgeleri – Transport Documents


Eşya Taşıma Sözleşmesi – Contract Carrier
Navlun Sözleşmesi – Contract of Affreighment

Taşıma Belgeleri – Transport Document

Deniz Konşimentosu – Marine bill of lading, Ocean bill of lading, Bill of lading, B/L)

• Tesellüm Konşimentosu - Received for Shipment B/L
• Yükleme Konşimentosu – On Board B/L

• Emre yazılı konşimento - Order B/L
• Nama yazılı konşimento - Straight B/L
• Hamiline yazılı konşimento - Bearer B/L, Open B/L

• Temiz konşimento - Clean B/L
• Kirli (Rezervli) konşimento - Dirty / Foul / Caused B/L

• Bayat (Geçkin, Rezervli) Konşimento - Stale B/L

• Doğrudan (Tek) Konşimento - Through B/L
• Kısa (Arka Beyaz) Konşimento - Short form B/L, Blank Black B/L
• Düzgün Hat Konşimentosu - Liner B/L
• Navlun Sözleşmesine Dayalı Konşimento - Charter party B/L
• Kombine (Birleşik,Üst Üste) Nakliyat Konşimentosu - Combined Transport B/L
• Ciro Edilemez Konşimento - Non‐negotiable B/L, Non‐negotiable sea waybill
• Aktarma konşimentosu - Transhipment B/L
• Konteyner Konşimentosu - Container B/L
• Tanker Konşimentosu - Tanker B/L
• Kaptan Makbuzu (Kaptan Mektubu, İkinci Kaptan Konşimentosu) - Mate's receipt

 

Taşıma Senetleri – Waybills, consignment notes

• CMR – Uluslar arası karayolu hamule senedi – CMR International Consignment Note,

  CMR Rode Waybill

• TIR Karnesi – TIR Carnet
• Nakliyeci Makbuzları ve FIATA Belgeleri – Forwarder receipts and FIATA: FCR – FCT – FBL
• CIM – Demiryolu Hamule Senedi – Railway consignment note, Railway bill
• Havayolu Taşıma Senedi – Air Waybill, AWB
• Posta Makbuzu veya Kurye Belgesi – Postal-receipt or courier-receipt

 

Finansman Belgeleri – Financial Documents

 

Poliçe – Bill of exchange / Draft
Antrepo Makbuzu – Warehouse receipt
Rehin Senedi – Trust receipt
Teslim Emri – Delivery order

 

Sigorta Belgeleri

 

Gümrük Belgeleri

 

İhracat Beyannamesı (İB)
T.C. Gümrükleri Çıkış Beyannamesi (GÇB)

 


 

Ticari Belgeler – Commercial Documents


invoice kucukFatura - İnvoice


Satılan veya üretilen bir mal veya verilen bir hizmet veya elde edilen bir menfaat karşılığında verilen bir belgedir. Fatura, malların türünün, niteliklerinin, ambalajının, miktarının, yükleme şeklinin ve zamanının, markalarının belirlenmesine ve böylece ayırt edilmesine yararken, diğer yandan ödenecek meblağın, ödeme şeklinin, zamanın, yerinin ve ödemenin yapılıp yapılmadığının tespitine yarar.

 

Proforma Fatura – Poforma İnvoice
Düzenleyen: İhracatçı
Resmi Onay: Gerekmiyor

 

İhracatta kullanılan dış belgeler arasında yer alan proforma fatura; satılacak malın satılmasından ve tesliminden önce, satıcı tarafından hazırlanan malın cinsini ve miktarını, tahmini birim fiyatını, teslim ve ödeme şeklini, malın tutarını gösteren ve bazı hallerde de opsiyon taşıyan teklif niteliğinde ve üzerine "proforma fatura" kaydını taşıyan bir belgedir. Proforma fatura üzerindeki fiyat kesin satış fiyatı değildir, fiyat değişebilir. Bu nedenle, proforma fatura üzerindeki fiyat daha çok bir ön bilgi verme amacına yöneliktir.

Proforma faturanın hiçbir ticari niteliği yoktur. Bu fatura karşılığı mal sevkiyatı yapılamaz ve para ödenmez. En önemli amacı, ihracatçının ürününün bu fatura ile ithalatçıya teklif edilmesidir. Ancak, proforma faturanın gönderilmesinden sonra ithalatçının kesin sipariş vermesi ve özellikle akreditif açması halinde , akreditif metninde proforma fatura tarih ve sayısı bildirilmiş ise, bu taktirde ihracatçı gönderdiği proforma faturadaki bilgilerle kendini bağlamış ve bu kapsamda yükleme sorumluluğuna girmiş olacaktır. Ayrıca ithalatçı, açtığı akreditif metninde, ihracatçının malları sevk edip yükleme belgelerini kendisine göndermesi sırasında ticari fatura ile birlikte proforma faturanın da kendisine gönderilmesini isteyebilir. Böyle bir talep de bulunmasının amacı, anlaşma konusu mal detayları ile fiili ihracı yapılan ve fiili ihracat sırasında düzenlenen ticari faturanın proforma fatura ile mütekabil olduğunu görmek istemesinden kaynaklanır.


Proforma faturada yer alan koşullar alıcı tarafından kabul edildiği takdirde, asıl sipariş için bir ön anlaşma yapılmış olmaktadır. Bunun yanı sıra faturadaki bilgilere göre ithalatçı, ihracatçı adına akreditif açabilmektedir. Öte yandan sipariş almak için posta ile numune göndermek gerektiğinde ithalatçı ülkenin Gümrük idaresi için proforma fatura düzenlenmesi gerekir.


İş sonunda kesilecek Kesin Satış Faturası'nın (Ticari Fatura) bir ön taslağıdır. Teklif yapmak isteyen firma kendi antetli kağıdında hazırlayacağı ve üzerinde en az;

- Alıcının ve Satıcının Adı ve Adresi
- Proforma Fatura Tarihi ve Numarası,
- "Proforma Fatura" İbaresi,
- Mal Tanımı,
- Malın Miktarı,
- Paketleme Özellikleri,
- Menşe,
- Nakliye Özellikleri,
- Çeşitli Nakil Masrafları,
- Satış ve Teslim Şekli,
- Sevkiyat Periodu,
- Tahmini Yükleme ve Boşaltma Limanları,
- Birim ve Toplam Fiyat,
- Faturanın Geçerlilik Süresi ile ilgili bilgiler mutlaka bulunmalıdır.


Geçerlilik süresi, verilen fiyatın hangi tarihe kadar geçerli olduğunu gösterir. Eğer alıcı, bu süre içinde kesin sipariş verip anlaşma yapmaz ise, o tarihten sonraki siparişlerde verilen fiyatın değişebileceği anlaşılır.

 

Yerli Fatura – Domestic İnvoice (İnternal İnvoice)
Düzenleyen: İhracatçı
Resmi Onay: Maliye Bakanlığı, Gümrük Müdürlüğü, İhracatçı Birliği.

 

Yerli Fatura; ihracatçı tarafından yüklemesini yaptığı malın veya gerçekleştirdiği hizmetin bedelini, KDV iadesi veya mahsubu için ayrıca çıkış gümrük işlemleri sırasında Gümrük Beyannamesine eklemek için düzenler. Dış ticarette kesilen faturaların , yurt içi kesilen faturalardan en büyük farkı, üzerinde KDV'nin (Katma Değer Vergisi'nin) yazılamıyor olmasıdır. Çünkü KDV, bir ülkenin kendi iç vergi mevzuatı gereği bir vergi olup, ülkeden ülkeye transferi ve ödenmesi söz konusu değildir. Fiili ihracattan sonra, ihracatçı yurt dışına gönderdiği mallar ile ilgili yurt içinde ödediği KDV 'yi, dönemde ödeyeceği vergilerden indirmek yada iadesini istemek üzere vergi dairesinden talepte bulunur.


Türkiye'den yapılacak ihracatlarda düzenlenecek faturaların mutlaka maliye onaylı veya noter tasdikli boş fatura üzerine düzenlenmiş olması ve gümrük ve ihracatçı birlikleri tarafından onaylanması gerekir.


Yerli Faturada

- Faturanın Numarası ve Düzenlenme Tarihi,
- İhracatçının Adı, Unvanı ve Adresi
- Yükleme ve Boşaltma Yerleri
- Malın Türk Menşeli Olduğu İbaresi,
- Malın Brüt Ağırlığı,
- Muhabir ve Aracı Banka
- Malın Birim Fiyatı,
- "Yalnızca" veya Kısaltılmış Olarak "y" ile Başlayan Toplam Mal Adedinin ve Toplam Mal Değerinin
- Teslim Şekli ve Ödeme Şekli
- Para Birimi yazılacaktır.


Yerli Fatura fiili ihracatı müteakip ayın 15-20 si arasında ihracatçının bulunduğu Vergi Dairesine Gümrük Beyannamesinin KDV Nüshası ile birlikte verilerek mahsup veya iade talebinde bulunur.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Yabancı Fatura – Commercial İnvoice (Orijinal İnvoice, Sales İnvoice)
Düzenleyen: İhracatçı
Resmi Onay: Gerekmiyor

 

Orijinal fatura, kesin satışlarda; proforma faturaya, siparişe veya satış sözleşmesine istinaden satıcı tarafından, diğer hallerde; malı gönderen firma tarafından alıcı adına düzenlenen, malın cinsini ve miktarını, niteliğini, birim fiyatını ve satış bedeli tutarını içeren ve satışın yapılmış olduğunu gösteren ve mahallinde düzenlenmiş bir hesap belgesidir.


Malın kesin satış faturasıdır. İhraç malları hazırlandıktan sonra düzenlenecek ilk belge faturadır. İhracatçı, anlaşmadan sonra malın miktarında, kalitesinde, ambalaj ve fiyatında bir değişiklik olmamışsa proforma faturadaki bilgiler aynen yazar. Eğer şartlarda değişiklik olmuşsa ticari fatura yeni şartlar doğrultusunda düzenlenir. Orjinal fatura; gümrük işlemlerinde, döviz transfer ve taahhütlerinde esas alınır.


Uluslararası ticari kurallara göre; orjinal faturaların aşağıdaki hususları kapsaması zorunludur.

- Düzenlediği Lisansta "Fatura" Başlığı,
- Faturanın Düzenleme Yeri, Tarihi ve Sayısı
- Kesin Satışlarda Satıcı Firmanın, Diğer Hallerde ise Eşyayı Gönderen Firmanın Adı ve Adresi,
- Eşyayı Satın Alanın ve Kesin Satış Dışındaki Hallerde Gönderilenin Adı ve Adresi,
- Ödeme Şartları (Peşin veya Vadeli gibi),
- Satış Bedeli ve Teslim Şartı (CIF, FOB, vb.)
- Eşyanın Cinsi ve Nev'i ve Satış Birimine (kilo, metre, adet, düzine, vb.) Göre Miktarı,
- Eşyanın Birim Fiyatı (1 metre, 1 kilo veya 1 adedinin fiyatı gibi),
- Eşyanın Bulunduğu Kapların Cins ve Nev'i, Marka ve Numarası ve Adedi,
- Eşyanın Teslim ve Bedelinin Ödeme Yeri,
- Eşyanın Gönderilme Şekli (Hava yolu, kara yolu, deniz yolu gibi),
- Alıcının Özel İsteği üzerine veya İthalatçı Ülkenin Mevzuatı Gereği Konacak Bilgi ve Beyanlar,
- Düzenleyenin İmzası

 

Ticari fatura mutlaka ihracatçı ve ithalatçı arasında yapılmış satış sözleşmesi veya açılmış olan akreditif şartlarına paralel hazırlanmalıdır.


Akreditifte, faturada yer alması gerekli bilgiler ve beyanlar özellikle belirtilir. Akreditif metnindeki mal tamamının aynen ticari faturada yer alması gerekir. Malın tanımlanması konusunda herhangi bir anlaşmazlık çıkmaması için malın yabancı dildeki karşılığının alıcı tarafından aynen verilmesi şarttır. Akreditif açtırma mektubunda alıcı "Ekli proforma gereği" şeklinde bir not koymuş ise banka, proformada yazılı mal tanımlamasını aynen akreditifte koymak zorundadır.


Commercial İnvoice, firmanın antetli kağıdında word programında yabancı dilde hazırlanır. Commercial İnvoice'taki bilgiler Yerli Faturadaki bilgileri ile aynı olmalı. Faturanın nüsha sayısı, müşteri ile anlaşarak belirtilir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Ayrıntılı Fatura – Certificate of specification
Düzenleyen: İhracatçı
Resmi Onay: Gerekmiyor


Ayrıntılı fatura, kıymetleri üzerinden vergiye tabi olup da birden ziyade kap içinde gelen ve aynı zamanda çeşitli cins ve kıymette olan eşyadan, her kapta aynı cins ve kıymette ne miktar eşya bulunduğunu gösteren ve ticari faturaya uygun bir şekilde, satcı veya gönderici tarafından mahallinde düzenlenmiş bir belgedir.

 

Konsolosluk Faturası – Consular İnvoice
Düzenleyen: İhracatçı (Ticari Fatura)
Resmi Onay: Ticaret Odası, Valilik, İthalat yapılacak ülkenin Türkiye'de Konsolosluğu


Bazı ülkelerin (Genelde Arap ve Güney Amerika ülkeleri) ithalat mevzuatında bu belgenin giriş gümrüklerince aranması şartı yer almaktadır. Satıcı, malını ihraç edeçeği ülkenin Konsolosluğundan temin ettiği boş fatura formunu doldurarak konsolosluğa tasdik ettirir. Böylece, bir yandan malın ihraç fiyatının cari piyasa fiyatlarına uygunluğu ithal ülkesinin konsolosu tarafından kontrol edilirken diğer yandan damping yapılmaması ve ithalatçının ihraçatcı ile anlaşarak ülkesi dışına döviz kaçırmaması sağlanmakta, ayrıca mal ithal gümrüğünde tam değeri üzerinden vergilendirilmiş olmaktadır. Bu durum, bilhassa ad valorem (değer esasına göre) vergilerde önem taşımaktadır.


Fatura tasdiki isteyen ülkeler: Cezair, Fas, İran, Mısır, Suriye, Tunus, Ürdün, Lübnan'dır.

 

Sayfanın Başına Dön


Tasdikli Fatura, Vize Edilmiş Fatura – Legalized İnvoice, Visaed İnvoice

Düzenleyen: İhracatçı (Ticari Fatura)
Resmi Onay: İthalat yapılacak ülkenin Türkiye'de Konsolosluğu Büyükelçilikleri, Konsolosluklar


Bazı ülkeler, ticari faturaların, ihracatcının ülkesinde bulunan kendi Büyükelçilikleri veya Konsolosluklarınca onaylanmasını isterler. İhracatçı önce kendi orijinal faturasını düzenler, sonra bağlı bulunduğu meslek odasına (ticaret odasına ve/veya sanayi odasına) giderek hazırladığı Menşe Şahadetnamesini onaylatır. Daha sonra ithalatçı ilgili ülkenin elçilik veya konsolosluğuna orijinal faturası ile menşe Şahadetnamesini ibraz eder ve faturasını bu Konsolosluğa onaylatır. Özellikle İsrail ve Orta Doğu ülkeleri bu faturayı talep eder.

 

Navlun Faturası – Freight İnvoice
Düzenleyen: Nakliyeci
Resmi Onay: Gerekmiyor


Satış sözleşmesi uyarınca, ihraç edilen malların taşıma ücretinin (örneğin: CFR veya CIF satışlarda) satıcı tarafından ödenmesi gerekiyorsa, konşimento (taşıma belgesi) üzerine "navlun ödenmiştir" -"freight prepaid" kaydının düşülmesi gerekmektedir. Konşimento üzerine böyle bir kaydın yer almaması durumunda, taşıyıcı firma veya onun acentesi tarafından navlun ödendiğine dair düzenlenen faturaya "Navlun faturası" denir. Bu fatura da, malların teslim alındığı, yüklendiği ve taşınan mala ait navlun borcunun kalmadığı belirtilir. Bu faturanın, konşimentoya (taşıma belgesine) eklenmesi zorunludur. Zira bu fatura alıcıcnın bankası tarafından talep edilmektedir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Çeki Listesi - Certificate of weight / Weight note
Düzenleyen: İhracatçı
Resmi Onay: Gerekmiyor

 

Çeki listesi, bir fatura kapsamı eşyanın çeşitli cins ve nev'ide ve çeşitli ağırlıklardaki kaplara konulması halinde, her kapta ne miktar eşya olduğunu göstermek amacıyla düzenlenen bir belgedir. Bu liste, satıcı veya gönderici tarafından orjinal (ticari) fatura ile birlikte hazırlanabileceği gibi, beyan sahibi tarafından da hazırlanabilir. Çeki listesi, herhangi bir ziyan ve hasarın saptanmasında sigorta şirketlerince başvurulan önemli bir belge özelliğini taşır.

 

Koli / Ambalaj Listesi – Packing List
Düzenleyen: İhracatçı
Resmi Onay: Gerekmiyor

 

Bu belgede, malların paketleme, kutulama, sandıklama, balyalama, vb. ayrıntıları ile herbir parça ambalaj içerisinde malların dökümüne yer verilir. Ambalaj listesindeki sayıların yine fatura ve konşimentodaki mal adedi ile aynı olması gerekmektedir. Ayrıca bu listede ambalaj ölçüleri de yer alır. Koli listesi, malın sayımı, teslimi ve koliyi açmadan içindeki malın bilinmesine olanak sağladığından gümrük kontrolünde önemli faydalar sağlar. Ayrıca yabancı alıcılar ihracatçı tarafından kendilerine gönderilecek ambalaj listesine göre malları çeşitli perakende veya toptan satış yerlerine gönderebilmektedir.
Ambalaj listeleri alıcının kendi iç dağıtımında bu açıdan yardımcı olmaktadır.
Ambalaj listeleri yabancı alıcılar ve alıcıların bulunduğu ülkelerin gümrük makamlarına yukarıda ki kolaylıkları sağlarken, Türk gümrük idarelerinin de kontrolleri hızlı bir şekilde yaparak ihracat işlemlerinin hızla tekemmül ettirilmesini sağlar. Bu yüzden ambalaj listeleri Türkçe ve yabancı dilde düzenlenmelidir. Ayrıca, ithalat yapacak olan firmalar ithalattaki gümrük işlemlerinde kolaylık sağlamak, ve kendi iç dağıtım sisteminde yararlanmak üzere yabancı ticari ortaklarından ambalaj listeleri istemeleri gerekmektedir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

İmalatçı'nın Analiz Belgesi, Analiz Raporu / Manufacturer's analiysis certificate
Düzenleyen: Üniversitelerin ilgili bölümler, Gözetim Şirketler

 

Boya, çimento, asit vb. kimyasal maddeler gibi analiz gerektiren malların nem oranı, erime derecesi ve bu malların formüllerini oluşturan element ya da bileşiklerin ad ve oranlarını gösteren belgedir. İhracatçıların en büyük sorunu, yükledikleri malların sipariş özelliklerine sahip olmadığı gerekçesi ile alıcı tarafından bildirilen ve mal bedelinden kesinti yapılarak veya reklamasyon denilen kısıntılar yaparak ya da mal bedeli üzerine blokaj konularak bedelin bir kısmının veya tamamının alıcı tarafından ödenmeyeceğinin bildirilmesidir. Özellikle konfeksiyon ihracatçıları bu konuda büyük zararlar ile karşılaşmaktadır. Bu çeşit sorunların oluşumuna mahal vermemek için en etkili yol, ya alıcının (ithalatçının) bildirdiği ya da karşılıklı olarak üzerinde anlaşma sağlanan bir gözetim şirketinin, malların ambalajları kapatılmadan önce bunları kontrol edip, imalatçı analiz belgesini vererek onay işlemini gerçekleştirmesidir. Bu aşamada bir dış ticaret işleminde gözetim şirketlerinin üstlendikleri fonksiyondan da bahsetmekte de yarar vardır. Gözetim Şirketi, bir dış ticaret faaliyeti sırasında anlaşmada belirtilen hususlara tarafların uyup uymadığını, yükleme öncesi ya da malların kabulü sırasında yapacağı denetimler ve tutacağı raporlarla belirleyen kuruluştur. Diğer bir ifade ile bu şirketler, bir dış ticaret anlaşmasında yer alan malların belirlenen spesifikasyonlara uygun olup olmadığının teknik incelemesini uzmanlarına yaptırarak buna ilişkin rapor düzenleyen organlardır. İthalatçının ısmarladığı bir malın üretimi, kalite, miktar ve sevk kontrolünün güvenilir bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için en kolay ve garantili yol bir gözetim şirketine başvurmaktır. Gözetim şirketi yaptığı kontroller ile malların öngörülen standart ve şartnamelere uygunluğu konusunda uluslar arası geçerliliği olan bir rapor verir, bu rapora gözetim raporu adı verilir. Bu şirketler yapacakları kontrol ve denetim işlemlerini gerçekleştirmek için gerekli olan her türlü laboratuarı kurar ve işletir. Bunlar, ithalat ve ihracatta koordinasyonu sağlayan tarafsız kuruluşlardır. İç ticarete yönelik olanların Sanayi ve Ticaret Bakanlığına, dış ticarete yönelik olanların ise Dış Ticaret Müsteşarlığına bağlı Dış Ticarette Standardizasyon Genel Müdürlüğüne başvurmaları gerekmektedir. Gözetim şirketleri tarafından düzenlenen rapor ve tartı listelerinin Konsolosluk ve mahalli ticaret odalarınca ayrıca onaylanmasına gerek bulunmamaktadır. Bir gözetim belgesi üzerindeki yazılı sonucun ithalatçı ve ihracatçı için bağlayıcı olabilmesi için, bunun mutlaka alım satım sözleşmesi ve/veya diğer resmi belgelerde (akreditif mektubu gibi) belirtilmiş olması gerekir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Üçüncü Tarafın Düzenlendiği Kontrol Belgesi, Kontrol Sertifikası / Third party certificate of inspection, İnspection certificate
Düzenleyen: Gözetim Şirketler

 

Malların ithalatçının siparişine uygun olup olmadığını gösteren gözetim belgesi bir gözetim şirketince düzenlenir. Bankalar aracılığıyla yapılan ödeme şekillerinde, bankalar yalnızca evrakın usulüne ya da istenilen koşullara göre uygunluğunu kontrol ederler, malın kalitesini kontrol etmeleri söz konusu değildir.
Dış ticarette, fiili ihracatı başlatılacak malın kalitesinin, alım satım sözleşmesinde ismi yazılı olan malın kalitesiyle aynı olup olmadığının tespit edilmesi önem arz eder. Kontrol Belgesi ihracatçı veya ithalatçının isteği üzerine, fiili ihracattan önce uluslar arası gözetim şirketlerince düzenlenir. Ancak, bazı tarım ürünlerinin ithalatı için düzenlenen bu belgenin alınması Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Yönetmeliği gereğince zorunludur. Bu zorunluluğa istinaden, tarım ürünlerinde kontrol belgesi alınması için ilk aşamada Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bağlı Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğüne başvurulur. Bu başvuru yazısı aynı zamanda bir taahhütname niteliği taşır. Başvurunun değerlendirilmesi olumlu sonuç verirse, mezkur Genel Müdürlük; ticarete konu mal hangi gümrükten serbest dolaşıma sokulacaksa o gümrüğe bir yazı göndererek ilgili gümrüğün bulunduğu ildeki Zirai Karantina Müdürlüğü tarafından alınacak numune üzerinde yapılacak analizin olumlu sonuçlanması koşuluyla malın ithalinde Bakanlık tarafından bir sakınca olmadığını belirtir. Bunun üzerine ilgili gümrük müdürlüğü Zirai Karantina Müdürlüğüne bir yazı göndererek analizin yapılmasını ve sonucun kendisine bildirilmesini ister. Analizin olumlu sonuçlandığına dair Zirai Karantina Müdürlüğü tarafından verilen rapor aynı zamanda bir Kontrol Belgesidir. Ayrıca, Kontrol Belgesi, Dış Ticaret Müsteşarlığı Standardizasyon Genel Müdürlüğünün taşra teşkilatını oluşturan illerdeki Bölge Müdürlüğü bünyesinde bulunan Standardizasyon Denetmenleri Grup Başkanlığından da alınır. Alınan bu belge "Uygunluk Belgesi"dir. Bu noktada uluslar arası gözetim şirketleri tarafından verilen Gözetim/Kontrol Belgesi ile Dış Ticaret Müsteşarlığı Standardizasyon Denetmenliklerinin verdiği Uygunluk Belgesi arasındaki farka da değinmek de yarar var. Zorunlu belgelendirmeye konu olan evrak Uygunluk Belgesidir. Bu belge ithalatta ve ihracatta, ithalatın veya ihracatın yapıldığı ülkenin teknik mevzuata uygunluğunun sağlanıp sağlanmadığını denetler. Diğer bir ifade ile, teknik mevzuatın varlığı bu belgenin alınmasını zorunlu kılar. Uygunluk Belgesi, standardizasyona tabi olan mallar için geçerlidir. İhtiyari unsur taşıyan vesaik ise, Kontrol/Gözetim Belgesidir. Bu belge genellikle ithalatçı tarafından talep edilmesi halinde düzenlenecektir. Yasal ve resmi bir zorunluluğu yoktur. Eğer ithalatçı, ithal edeceği mal için standartlara uymanın sağladığı kalitenin de ötesinde bir kalite arıyorsa veya aradığı özellik standardizasyonun dışında ise böyle bir özelliğin sağlanıp sağlanmadığının tespiti için bu belgenin ihracatçı tarafından düzenlenip kendisine gönderilmesini ister.


Not : Kontrol Belgesi, resmi nitelik taşıyan dış ticaret belgeleri arasında yer alır. Ancak, incelememizde, ihtiyari nitelik taşıyan ve gözetim şirketleri tarafından düzenlenen kontrol/gözetim belgesinden farkını ortaya koymak için bu kapsamda incelenmiştir.


Kontrol Belgesi - 1 (Inspection certificate-1)

Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Rejimi Kararıve Yönetmelikleri gereği, bu mevzuatla belirlenmiş tarım ürünlerinin ihracatında kullanılan bir belgedir. Bu tür malların ihracatı sözkonusu olduğunda, bunların TSE tarafından belirlenmiş standartlara uygun olduğunun belgelenmesi gerekmektedir.Bu belgelendirme işlemi, Dış Ticaret Müsteşarlıgı Standardizasyon Genel Müdürlüğü Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenlikleri tarafından yapılmaktadır.

 

Kontrol Belgesi - 2 (Inspection certificate-2)

Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon mevzuatında belirlenmiş bazı tarım ürünlerinin ithalatında uygulanan bir denetim belgesidir. Bu kapsamdaki ürünleri ithal etmek isteyen firmalar, bunları fiilen ithal etmeden önce Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenlikleri'ne, ithalat konusu malın bir numunesi ile başvurarak Kontrol Belgesi'ni almak zorundadırlar. Bu kontrol belgesi de ithalat konusu malların TSE tarafından belirlenmiş standarda uygun olup olmadığını belirlemeye yaramaktadır. TSE tarafından belirlenen standartlara uygun olmayan malların ithalatına izin verilmemektedir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

İmalatçı'nın veya Satıcı'nın Kalite veya Kontrol Belgesi / Manufacturer's (supplier's) quality or inspection certificate
Düzenleyen: İmalatçı veya Satıcı


Bu belge, imalatçının veya satıcının yazılı ve imzalı bir beyanı olup, kendilerince malın incelendiğini ve sözleşmeye/siparişe uygun bulunduğunu teyit eden bir belgedir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Gemi Ölçü Raporu / Ullge report
Düzenleyen: Deniz Yolu Taşıma Şirketleri, Gözetim Şirketleri

 

Bu belge, ihracatçı veya ithalatçının isteği üzerine, deniz yolu taşıma şirketleri veya uluslar arası gözetim şirketlerince düzenlenir. Sıvı olarak gemiye yüklenen akaryakıtın veya kimyevi maddenin gemi tankına ne miktarda yüklendiğini, yükleme sırasında ne miktarda fire olduğunu gösteren ve boşaltma limanında ne miktarda fire verebileceğinin saptandığını gösterir bir vesaiktir.

 

Ekspertiz Raporu / Expertise report
Düzenleyen: İhracatçının Bağlı Bulunduğu Ticaret Odaları, Sanayi Odaları

 

Yurt dışına sevk edilecek malların faturalarında belirtilen değer ve nev'i hakkında tereddüde düşülmesi halinde gümrük idareleri, malın gerçek fiyat ve cinsinin, firmanın üyesi olduğu Ticaret Odası, Sanayi Odası, vd. tarafından saptanmasını isteyebilir. Bu durumda, ilgili firma, ekspertizi istenen mallar için bir dilekçe ile bağlı olduğu odaya başvurur veya doğrudan gümrük idaresi tarafından bir yazı ile başvuru yapılır. Oda, konu ile ilgili meslek komitesinden seçeceği kişi veya dışarıdan tayin edeceği iki eksper ve oda'dan bir kişinin iştiraki ile malın gerektiğinde yerinde veya oda'ya getirilerek incelenmesini ücreti karşılığında yaptırır ve inceleme sonucucnu gösterir ekspertiz (bilirkişi) raporunu firmaya verir veya gümrük idaresine gönderir. Bazı mal türlerinin (halı,hediyelik eşya, vb.) ihracından önce ekspertiz raporu temini zorunluluk arzetmektedir.

 

Sayfanın Başına Dön

 


 

Resmi Belgeler – Official Documents


menseisehadetnamesi kucukDolaşım Belgeleri – Movement certificate


Türkiye'nin Avrupa Topluluğu (AT) ülkeleri, Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ülkeleri, bazı ülkeler ile karşılıklı imzalanan Serbest Ticaret Alşaması (FTA) ülkeleri ve Avrupa Kömür Çelik Topluluğu (AKÇT) ile yaptığı ihracatında, ihracata konu malların tavizli gümrük indirimlerinden yararlanabilmesi için amacıyla düzenlenen belgelerdir.


Belgeyi Bastıran Kuruluş: TOBB –Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları
Belgeyi Veren Kuruluş: İhracatçının Bağlı Bulunduğu Ticaret Odaları, Sanayi Odaları, Ticaret ve Sanayi Odaları
Düzenleyen: İhracatçı (İhracatçının Gümrük Müşaviri)


Resmi Onay: İhracatçının Bağlı Bulunduğu Ticaret Odası, Gümrük Müdürlüğü

 

 

 


Dolaşım Belgelerinde bulunması gereken bilgiler:

- İhracatçı İsim ve Adresi,
- İthalatçı İsim ve Adresi,
- Malın Cinsi, Özelliği, Ambalaj Şekli,
- Koli Adedi, Kolilerin Marka ve Numarası,
- Malın Net ve Brüt Ağırlığı,
- Malın Birim Fiyatı ve Değeri (FOB, CIF vb)
- Malın GTİP kodu,
- İhraç ve Varış Ülkeleridir.

 

A.TR Dolaşım Belgesi – Movement certificate A.TR


AB üyesi ülkelere serbest dolaşım halinde bulunan malların (Sanayi ürünlerin) ihracadından gümrük muafihetinden yararlanmak amacıyla ihracatçı tarafından düzenlenen belgedir. Türkiye ile Avrupa Birliğinde serbest dolaşımda bulunan eşyanın Katma Protokol'de öngörülen tercihli rejimden yararlanabilmesini sağlamak üzere ihracatçı ülke yetkili kuruluşlarınca düzenlenip gümrük idarelerince vize edilen bir belgedir. Çıkış gümrüğünde vize ettirildiği tarihten itibaren 90 gün içinde varış gümrüğüne ibraz edilmesi durumunda ithalatçı ülke gümrüklerinde vergi indirim hakkı sağlamaktadır.
A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenen ülkeler : Almanya, Avusturya, Belçika, İngiltere, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Hollanda, İrlanda, İspanya, İsveç, İtalya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Malta, Polonya, Portakiz, Slovak Cumhuriyeti, Slovenya, Yunanistan, Bulgaristan, Romanya.

 

Sayfanın Başına Dön

 

EUR.1 Dolaşım Sertifikası – Movement certificate EUR.1


EUR.1;
Türkiye ile Avrupa Topluluğu (AT) arasındaki tarım ürünlerinin ticaretinde,
Türkie ile Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) Ülkeleri arasındaki ticarette,
Türkiye ile Serbest Ticaret Anlaşmasını (STA / FTA) imzalayan ülkeler arasındaki ticarette,
Türkiye'nin Avrupa Birliği ile demir çelik ürünleri (AKÇT – Avrupa Kömür Çelik Topluluğu ürünleri) ticaretinde gerekli olan belgedir.


5 nüsha olarak düzenlenir. 1 nüsha Ticaret Odasına verilir. 2 nüsha firmada kalır. 1 nüsha müşteriye gönderilir.


EUR.1 Sertifikası düzenlenmiş bir eşya için ayrıca Menşe Şahadetnamesi düzenlenmesi gerekmemektedir.


EUR.1 düzenlendiği ülkeler:
EFTA (Avrupa Serbest Bölge Birliği) : İsviçre, Norveç, İzlanda,Lihtenştayn;
STA (Serbest Ticaret Anlaşmaları) : İsrail, Hırvatistan, Makedonya, Bosna ve Hersek, Fas, Filistin, Tunus, Suriye, Mısır, Arnavutluk, Gürcistan.

 

Not: Serbest Ticaret Anlaşmaları; iki ya da daha fazla ülke arasında ticareti etkileyen tarife ve tarife dışı engelleri kaldırarak, taraflar arasında bir serbest ticaret alanı oluşturulmasını sağlayan, ancak taraf üçüncü ülkeler ile ticaretlerinde mevcut ulusal düzenlemelerini sürdürmesine izin veren anlaşmalarıdır.

 

EURO-MED Dolaşım Sertifikası – Movement certificate EUR-MED


Pan-Avrupa-Akdeniz Menşe Kümülasyonu (PAAMK) Sistemi kapsamında EURO –MED menşe belgesi 2006 yılından itibaren düzenlenmeye başlanmıştır. PAMMK Sistemine dahil olan ülkeler: Türkiye; AB Ülkeleri: İngiltere, Fransa, Almanya, Avusturya, Hollanda, Belçika, Lüksemburg, İrlanda Cumhuriyeti, İtalya, İspanya, Portekiz, Yunanistan, Güney Kıbrıs, Malta, Danimarka, İsveç, Finlandiya, Polonya, Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Macaristan, Slovenya, Litvanya, Letonya, Estonya, Romanya ve Bulgaristan; EFTA Ülkeleri: İzlanda, Norveç, İsviçre ve Lihtenştayn; Akdeniz Ülkeleri: Filistin (Batı Şeria ve Gazzi Şeridi), Cezair, Fas, Tunus, İsrail, Lübnan, Mısır, Suriye ve Ürdün, Faroe Adaları'dır.

 

Sayfanın Başına Dön


Türkiye'den, Tunus, Fas, İsrail, Suriye, AT (Avrupa Topluluğu) ve Mısır'a STA kapsamında ihracatta EUR.1 Dolaşım Belgelerinin yanı sıra EURO-MED Dolaşım Belgeleri de düzenlenebilmektedir.

 

INF-2 Belgesi - INF-2 Certıficate

 

Türkiye de serbest dolaşımda bulunan girdilerin önce bir üçüncü ülkeye gönderilip burada işçiliğe tabi tutulması, işlenmiş ürünlerin AB ülkelerine ihrac edilmesi işlemlerinde nihai ihrac ürünü bünyesinde yer alan serbest dolaşım hakkına sahip Türk girdisinin Gümrük vergisinden muaf tutulmasını sağlayan bir belgedir. Bu belgeler Türkiye'de gümrük idareleri tarafından düzenlenip vize edilmektedir.AB Gümrük Alanında serbest dolaşımda bulunan bir ürünün, üçüncü bir ülkede hariçte işçiliğe tabi tutulmak üzere ihrac edildikten sonra , işlem görmüş ürünlerin Türkiye'ye ithal edilmek istenmesinde, bunların AB ülkeleri tarafından düzenlenip onaylanan INF-2 belgeleri ile birlikte dolaşmaları durumunda, işlenmiş ürünler bünyesindeki AB menşeli ürünler için Gümrük Vergisi uygulanmamaktadır; yani, sadece üçüncü ülkede yaratılan katma değer için Gümrük Vergisi tahsili söz konusudur.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Menşe Şahadetnamesi – Certificate of origin


Veren Kuruluş: Ticaret Odası
Düzenleyen: İhracatçı (İhracatçının Gümrük Müşaviri)
Resmi Onay: İhracatçının Bağlı Bulunduğu Ticaret Odası ve Sanayi Odası veya sadece Ticaret Odası (bazı ülkeler elçilik ve konsolosluğunca onaylanmasını isterler). Form A, ayrıca , Dış Ticaret Müsteşarlığı'na ve Bölge Müdürlüğü'ne onaylattırılmaktadır.


Menşe şahadetnamesi, ihraç edilecek malın menşeini yani üretildiği yeri, hangi ülkeye ait olduğunu gösteren belgedir. Ayrıca bu belge, bir ülkede imal edilmiş olduğu halde üçüncü bir ülkede geçirdiği ek işçilik ve diğer işlem sebebiyle katma değeri belirli bir oranda artmış olan malın, ek işlem geçirdiği ülke menşeli olması gerektiğini de gösteren bir belgedir. İthalat işlemlerinde, ürünlerin menşeine göre muameleye tabi tutulması gerekmektedir. Malların menşei, hangi ülkeye ait olduğu ithalatçı ülke tarafından uygulanarak gümrük vergisi oranlarını etkileyebilmektedir. Bu nedenle söz konusu belgeyi ithalatçı ülkenin talep ettiği biçimde dikkatlice ve doğru hazırlanmak çok önemlidir.


AB üyesi ülkeler arasındaki ticarette ve AB ile Türkiye arasındaki ticarette menşe şahadetnamesi istenmez. Eğer gönderilen mallar için ihracatçı ülkeye gümrük indirimi veya muafiyeti uygulanıyorsa menşe şahadetnamesi yerine geçen A.TR belgesi kullanılacaktır.


Menşe Şahadetnamesinde bulunması gereken bilgiler:

- İhracatçı İsim ve Adresi,
- İthalatçı İsim ve Adresi,
- Malın Cinsi, Özelliği, Ambalaj Şekli,
- Koli Adedi, Kolilerin Marka ve Numarası,
- Malın Net ve Brüt Ağırlığı,
- Malın Birim Fiyatı ve Değeri (FOB, CIF vb)
- Malın GTİP kodu,
- Yükleme ve Nakliye Bilgileri,
- Mal Türkiye'de geçirdiği değişiklik dolayısı ile Türk menşeli sayılıyorsa bu durumun açıklanması,
- Ticaret Odasının malların menşeini gösteren tasdik şehri.

 

Sayfanın Başına Dön

 

ABC Menşe Şahadetnamesi – Certificate of Origin (Europen Union Certificate of Origin)

 

ABC Menşe Şahadetnamesi özellikle Ortak Pazar ülkelerine yapılan ihracatta düzenlenir. A, B, C olmak üzere 3 nüshadan oluşan şahadetnamenin "C" nüshası Ticaret Odasında bırakılır, "A" ve "B" nüshaları ihracatçıya verilir. Orta Doğu ülkeleri için düzenlenen menşe şahadetnameleri A ve B nüshaları alıcının talebine göre önce ilgili ilin valiliğine, ilgili Konsolosluğa onaylatılır.


Özel Menşe Şahadetnamesi, Form A – Generalised System of Preferences Certificate of Origin Form A

 

Bazı ithalatçı ülkelerin (A.B.D., Kanada, Japonya, Bulgaristan, Avustralya, Yeni Zelanda ve Rusya) Türkiye'den ithal edilen ürünlere ithalatçısı tarafından daha düşük gümrük vergisi ödenmesini olanaklı kılan Genelleştirilmiş Preferanslar Sisteminden (GSP) yararlanması için Form A denilen özel menşe şahadetnamesi düzenlenir.
4 nüsha olarak düzenlenen özel şahadetnameleri odalarca beyan tasdiki işlemine tabi olmaktadır. Odalarca düzenlenmesinden sonra bir yazı ekinde Dış Ticaret Müsteşarlığı'na ve Bölge Müdürlüğüne gönderilmektedir. Buralardan da alınan onaydan sonra 2 örneği ihracatçıya geri verilmektedir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

GATT Menşe Şehadetnamesi

 

Gelişmekte Olan Ülkeler Arası Ticaret Müzakerelerine Dair Protokol kapsamında düzenlenen bir menşe şehadetnamesi türüdür.

 

İhracatta ve İthalatta Zorunlu Standart ve Uygunluk Denetimi ve Düzenlenen Belgeler

 

A-TS-EN-ISO 9000, ISO 9000, EN-ISO 9000 Belgesi

 

Üretimin tüm evrelerinde belirli bir kalitenin sağlanması, garanti edilmesi ve sürdürülmesi için üretim sürecinde uygulanan etkin bir kalite yönetim sistemini belirleyen standartlara sahip olduğunu gösteren belgedir.


AQAP, GMP (Good Manufacturing Practises) belgesi veya İmalat Yeterlilik Belgesi


Bu belgeye sahibi firmaların yapacağı ithalatlarda uygunluk belgesi aranmamaktadır. Ayrıca dahilde işleme izin belgeleri kapsamında Türkiye'ye geçici olarak ithal edilen ve işlendikten sonra tekrar ihraç edilecek olan mallar için uygunluk belgesi gerekmemektedir.Herhangi bir ürünü ithal etmeyi düşünen firmaların, itahalat konusu olacak ürünün zorunlu standart denetimine tabi olup oladıgını tesbit etmeleri, eğer, zorunlu standarda tabi ise TSE'nin ithalat konusu malla ilgili olan standardını inceleyerek, itahalat esnasında bir sorunla karşılaşıp karşılaşmayacakların önceden bilmeleri kendileri açısından yararlı olacaktır.

 

Sayfanın Başına Dön


İhracatta Zorunlu Standart Denetimi

 

İhracatta denetleme, ihracatcının veya temsilcisinin malın denetlenmesini isteyen bir beyanname vermesi üzerine, en geç yirmidört saat içinde, depo, antrepo veya işletme yerlerinden denetlemeye en elverişli olanında, ihraçatcı veya temsilcisinin de huzurunda, mal standardındaki kriterlere göre, Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın taşra teşkilatı bölge Müdürlükleri bünyesindeki dış ticarette standardizasyon denetmenleri tarafından yapılır. Denetlenmiş mal için ihracatcısına, gümrüklere ibraz edilmek üzere, malın ilgili tüzük ve standardına uygunluğunu belirten "Kontrol Belgesi" verilir.

 

İthalatta Uygunluk Değerlendirmesi

 

İthalatta uygunluk değerlendirmesi; ilgili Türk standardı veya teknik düzenlemede belirlenen kriterlere göre, insan sağlığının ve emniyetinin, hayvan veya bitki varlığının veya çevrenin korunmasını, ulusal güvenlik gereklerini veya tüketicinin doğru bilgilendirilmesini sağlamak ve gerekli görülen hallerde performans yönlerinden yapılmaktadır. İthalatta uygunluk değerlendirmesi işlemlerine; ithalatçı veya temsilcisinin, yetkili kuruluşlara müracat etmesi üzerine, giriş gümrüğünde yirmidört saat içinde, ithalatçı veya temsilcisi de hazır bulunmak suretiyle başlanır. Mal ilgili standardına veya teknik düzenlemeye uygun bulunduğu takdirde, ithalatçı veya temsilcisine malın standardına veya teknik düzenlemeye uygunluğunu belirten "Uygunluk Belgesi" verilir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Uygunluk Belgesi (TSE) – Confirmity certificate

 

Ülkemize, diğer ülkelerden ithal edilecek bazı tarımsal, hayvansal ve sanayi ürünlerinin, fiili ithal sırasında ilgili standardına veya yönetmeliğine veya teknik belgesine asgari sağlık, emniyet ve çevrenin korunması, tüketicinin doğru bilgilendirilmesi yönlerinden uygun olması zorunludur. İthalatta uygunluk değerlendirmesi yapmaya Türk Standart Enstitüsü (TSE) yetkilidir. İthalatçı veya temsilcisinin, bu Enstitü'nün en yakın mahalli temsilciliğine başvurusu üzerine yapılan uygunluk değerlendirmesinin olumlu sonuçlanması halinde, ithalatçıya, gümrüklere ibraz edilmek üzere "Uygunluk Belgesi" verilir.

 

Kontrol Belgesi – Inspection certificate

 

Ülkemize, diğer ülkelerden ithal edilecek bazı tarımsal ve hayvansal ürünlerin Türk Standartlarına uygun olması zorunludur. Dış Ticarette Standardizasyon Tebliğleri kapsamına giren bu kabil ürünlerin ithalatında, ilgili standartlara ticari kalite yönünden uygunluğunun kontrolü, Dış Ticaret Müsteşarlığı taşra teşkilatı Bölge Müdürlükleri bünyesindeki Dış Ticarette Standardizasyon Denettmenleri tarafından yapılır. İthalatçı veya temsilcisinin başvurusu üzerine yapılacak değerlendirmenin olumlu sonuçlanması halinde, ithalatçıya, gümrüklere ibraz edilmek üzere "Kontrol Belgesi" verilir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

CE Uygunluk İşareti

 

CE İşareti; Avrupa Birliğinin, teknik mevzuat uyumu çerçevesinde 1985 yılında benimsediği Yeni Yaklaşım Politikası kapsamında hazırlanan Yeni Yaklaşım Direktifleri içerisinde yer alan ürünlerle ilgili olup, ürünlerin AB'nin ilgili direktiflerine uygun olduğunu ve gerekli bütün uygunluk değerlendirme faaliyetlerinden geçtiğini gösteren bir birlik işaretidir.


1985 yılından bu yana Avrupa Komisyonu çeşitli ürün grupları için direktifler yayınlamaktadır. Yeni Yaklaşım Direktifleri olarak anılan bu direktifler, sağlık, güvenlik, çevre ve tüketiciyi koruma konusunda uyulması gereken şartları belirtmektedir.


CE İşareti, tüketiciye bir kalite güvencesi sağlamaz, yalnızca ürünün, asgari güvenlik koşullarına sahip olduğunu gösterir. CE İşareti, bir yandan tüketiciye ürünün güvenli olduğu bilgisini verirken, diğer taraftan, ticari açıdan, ürünlerin bir üye ülkeden diğerine dolaşımı sırasında bir çeşit pasaport işlevi görmektedir. Bu işareti taşıması gereken, Yeni Yaklaşım kapsamı bir ürünün, bir Avrupa Birliği ülkesine girişi için, üzerinde CE İşareti bulunması zorunludur. CE Uygunluk denetim ve kontrolleri (Declaration of Conformitiy‐Uygunluk Beyanı) ile TSE veya Dış Ticaret Standardizasyon Denetmenleri Grup Başkanlığınca yapılır.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Bitki Sağlık Sertifikası – Phytosanitary certificate


İthal veya ihraç edilecek bitki veya bitkisel ürünlerin hastalık veya zararlı haşarat taşımadıklarının giriş-çıkış gümrüklerine kanıtlanması için ihracatçı, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Tarım İl Müdürlüğü Bitki Koruma Şube Müdürlüğünden temin edebileceği Zirai Karantina Servisi Bitki İhraç dilekçesini doldurduktan sonra Tarım İl Müdürlüğünden ilgili Bitki Koruma Şube Müdürlüğüne sevk alır. Üzerine sevk kaydı düşülmüş dilekçe ile tekrar Bitki Koruma Şube Müdürlüğüne başvuruda bulunulduktan sonra ihraç konusu olan ürünün bir numunesinin, ürünün yüklendiği yerde kontrolör tarafından analizi yapılır. Yapılan analiz olumlu sonuçlanırsa, kontrolör bir belge tanzim edip imzalar ve ihracatçıya verir ki bu belgeye Bitki Sağlık Sertifikası denir. Bu vesaikin süresi, yaş sebze ve meyve için 10 gündür. İhracatın bu süre içinde yapılmamış olması halinde tarım ürünlerinin yeniden kontrolünün yapılması ve bu sertifikanın yenilenmesi zorunludur.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Veteriner Setifikası – Veterinary certificate


Bu vesaik, canlı hayvan ve hayvansal ürünlerin (et, süt, yumurta, bal, deri, yün gibi.) ihraç veya ithal edilebilmesi için bu malların sağlıklı olduğuna ve bulaşıcı hastalık taşımadığına dair, gümrük giriş-çıkış kapılarında resmi veteriner hekim tarafından yapılan kontrollerin sonucunu gösteren belgedir. Bu konuda yetkili kılınmış gümrük idareleri, İstanbul, İzmir, Trabzon, Mersin, Edirne, Gürbulak, İzmit, İskenderun ve Ankara Gümrük Başmüdürlükleri ve bunlara bağlı Gümrük Giriş ve Çıkış Müdürlükleridir. Ayrıca bu noktada, AB üye ülkelerine ihraç edilecek veya bu ülkelerden ithal edilecek süt ürünleri (özellikle peynir) için Tarım ve Köyişleri Bakanlığından alınan IMA-1 formu doldurulduktan sonra resmi veteriner hekim tarafından kontrol edilerek onaylanır. Daha sonra bu belge gümrük idaresine ibraz edilerek malın giriş ve çıkışı yapılır.

 

Helal Belgesi – Halal certificate


İslam ülkelerine yapılan hayvansal ürün ihracatı sırasında, bu ürünlerin İslami kurallara göre kesildiğini gösteren ve ihracatçının bulunduğu İl Müftülükleri tarafından düzenlenen belge olup, bu belge alıcı İslam Ülkesi Gümrük Giriş Müdürlüklerine ibraz edilmesi halinde o ülkelere, bu ürünlerin girişine izin verilmektedir.

 

Koşer Belgesi – Kashrut certificate


Bir ihraç ürününün Musevi dinine uygunluğunu belgeleyen vesaiktir. Burada ihraç ürünü özellikle gıda ürünleridir. Türkiye'de Hahambaşılık tarafından verilen bir belgedir. İthalatçı tarafından, koşer istendiğinde ihracatçı firmalar Türkiye Hahambaşılığı'na şahsen veya faksla müracaat ederler ve belirttikleri gıda maddeleriyle ilgili koşer sertifikasını talep ederler. Müracaat sırasında, söz konusu gıda ürününde hangi hammaddelerin kullanıldığı da belirtilir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Radyasyon Belgesi – Radiation certificate


İhraç edilecek tarım ürünlerinin hiç radyasyon içermediğini veya kabul edilebilir orandan daha fazla radyasyon içermediğini ispatlayan ve ihracatçı ülkenin bu konuda ölçüm yapmaya yetkili bir resmi kuruluşu tarafından düzenlenip ithalatçıya ulaştırılmak üzere ihracatçıya verilen bir belge niteliği taşır. Alıcı, talep ettiği tarım ürünü içinde belirli ağırlıktaki miktarın içerdiği radyasyon derecesini (bekerel) bildirir, fazlasını kabul etmez. İhracatçı bu belge ile sonucu kanıtlamış olur. AB ülkeleri, Türk ihracatçı firmalarından Çernobil nükleer kazası sebebiyle özellikle yaş doğa mantarı için bu belge istenmektedir. Bu belgenin ithalatçı firmalar tarafından talep edilmesi halinde ihracatçı firmalar, Türkiye Atom Enerjisi Kurumuna bağlı Ankara Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi veya Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezine başvurarak söz konusu belgeyi temin ederler.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Boykot /Kara Liste Sertifikası – Boycot / Black list certificate


Savaş halinde bulunan veya diplomatik ilişkilerini donduran ülkeler karşılıklı olarak ticari ilişkilerine de son verdikleri için, boykot/kara liste uygulamasına yönelmektedirler. Bu itibarla, bu ülkeler üçüncü ülkelerde ticari ilişki kuracakları firma veya kuruluşlardan boykot/kara liste kapsamına dahil ülkeler ile ilişkilerinin olmadığının belgelenmesini isteyebilirler. Bu belge; malın belirli bir ülke menşeli olmadığını, ihracatcının boykot kapsamında yer alan ülkeler ile ticari ilişkisinin bulunmadığını, malın boykot kapsamı ülke veya ülkelerin karasularından, hava sahalarından geçmeyeceğini, taşıma aracının boykot kapsamındaki ülkelerin bandırasını taşımadığını beyan eder. Bu belgeyi, bizzat ihracatcının düzenleyip onaylaması mümkün olduğu gibi, alıcının ismini belirteceği bir merci (mahalli ticaret odası, gemi acentası, vb.) tarafından da belgenin düzenlenmesi mümkündür.

 

Sayfanın Başına Dön

 

A.T.A. Karnesi – A.T.A. Carnet


ATA kısaltması; Fransızca "Admission Temporairc", İngilizce "Temporary Admissioné kelimelerinin ilk harflerinin birleşmesiyle "geçici kabul" anlamına gelen bir sözcüktür.


ATA Karneleri Türkiye Odalar ve Borslar Birliği 1961 tarihli Brüksel İşbirliği Konseyi tarafından imzalanan Admission Temporary Agreement (A.T.A. Sözleşmesi) uyarınca belirlenmiş ve en genel ifadeyle dış ticarete konu malların kesin satışı haricinde yurt dışında bakım ve onarımlarını gördürmek veya fuar ve sergilerde sergiletmek üzere yurt dışına çıkarılmasında ithalat veya ihracatı üzerinden vergi alınmamasını sağlayan uluslar arası kabul görmüş belgedir. Bu karneleri temin etmek için karne sahibinin veya vekilinin adını haiz bir dilekçe ile ilgili Ticaret ve Sanayi Odasına başvurması gerekir. Söz konusu belgeyi almak için düzenlenecek dilekçede mutlaka malın cinsi, miktarı ve değeri, malın ne amaçla ve hangi ülkelere götürüleceği belirtilecektir. Bu dilekçe ile birlikte, kişinin yetki belgesi, imza sirküleri, taahhütname, malın değerinin belli bir oranına karşılık gelen nakdi teminat veya banka teminat mektubu ve mal listesinin de verilmesi gerekecektir. Söz konusu mal listeleri malın gideceği ülke için 6, diğer ülkeler için ise 2'şer nüsha olarak düzenlenecektir. Karayolu ile yapılacak taşıma da transit geçilecek her ülke için ayrıca 2'şer nüsha mal listesinin de verilmesi söz konusu olacaktır. Söz konusu dilekçe ve diğer belgelerle Ticaret ve Sanayi Odasına başvuran şirket için, dilekçesine istinaden ilgili Oda tarafından "Geçici Kabul İçin Gümrük Geçiş Karnesi" düzenlenip verilir. Karne sahibi şirket de bu belge ile malını gümrükten çekecektir. Geçerlilik süreleri 1 yıl olan A.T.A. Karnelerinin her bir ülkeye girişte ve çıkışta o ülkenin ilgili gümrük idaresine ibraz edilip onaylatılması gerekmektedir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Kota Belgesi (İthal Lisansı) 


Kota; Bir takvim yılı içinde veya muayyen bir dönem itibarıyla yapılmasına izin verilen ithalatın miktar veya değerini ifade eder. Kota Belgesi; tekstil ürünlerinde Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği (İTKİB) tarafından verilir. Kota uygulaması, İthalatta Gözetim ve Koruma Önlemleri ile Kota ve Tarife Kontenjanı Hakkında Karar ve Kota ve Tarife Kontenjanı Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür.

 

Sayfanın Başına Dön

 


 

Taşıma Belgeleri – Transport Documents


cmr kucukBu belgeler, deniz, kara, hava ve demiryolu ile yapılan taşımacığa göre farklılaşan belgelerdir. Bir taşıma belgesi, malların ihracatçının ülkesindeki belli bir yerden alınıp ithalatçıya teslimini taahhüt eden, buna istinaden taşıtan ile taşıyan arasında düzenlenen bir taşıma sözleşmesidir, malların teslim alınmasını gösterir bir teslim makbuzudur, ayrıca deniz konşimentosunda olduğu gibi bir kıymetli evrak niteliği taşır. Bir taşıma belgesinin, geçerlilik ve bankalarca kabul edilebilirliği ile taraflara hak ve yükümlülük yaratması için sahip olması gereken bir takım özellikleri içermesi gerekmektedir. Bunlar, taşımacı firma veya bunun yetkili acentası tarafından imza edilmiş olmalı, bankalar tarafından kabul edilip edilmeme, bayat (stale) olup olmama açısından yükleme ve sevk tarihine mutlaka haiz olmalı, ihbar(notify) kaydı içermeli ve orjinal nüsha sayıları belirtilmelidir. Taşıma belgeleri "konşimento" olarak adlandırılır ve çeşitli türlere ayrılır.


Eşya Taşıma Sözleşmesi – Contract carrier


Taşıma sözleşmesinin konusu, bir şeyin taşınması olduğu takdirde buna "eşya taşıma sözleşmesi" denir. Taşınacak şey (canlı insan dışındaki her çeşit maddi varlık) az miktarda olabileceği gibi tonlarca ağırlıktaki ticari eşyada olabilir. Eşya taşıma sözleşmesi yazılı biçime bağlanmış değildir, sözlüde olabilir. Sadece eşyanın taşınmak üzere taşıyıcıya teslim edilmesi dahi sözleşmenin oluşmasına yeterlidir.

 

Navlun Sözleşmesi – Contract of affreighment


Navlun sözcüğün anlamı, "dış ticarette bir yerden başka bir yere ulaştırmak için gemiye alınan eşyanın bütünü ve taşıyıcı tarafından, gemisinde taşınacak yük için istenen ücret" olarak tanımlanır. Ancak zamanla beraber gümrükleme sektöründe "navlun" kelimesi salt deniz yoluyla yapılan taşımacılık için değil, dış ticaret işlemlerinde herhangi bir ulaşım yolu ile (deniz yolu, kara yolu, hava yolu ve demir yolu) yapılan taşıma hizmetine ve taşıma hizmeti karşılığında ödenen bedele verilen genel isim olmuştur.
Navlun; Deniz hukukunda taşıyanın belirli bir ücret karşılığında, gemisini kısmen ya da tamamen taşıtana tahsis ederek ya da tahsis etmeksizin bir yükü deniz yoluyla taşımayı yüklendiği sözleşmedir. Navlun sözleşmesi taşıyan ile taşıtan arasında yapılan bir eşya taşıma sözleşmesidir. Bu sözleşme ile taşıyan, bir ücret (navlun/freight) karşılığında, geminin tamamını veya bir kısmını veyahut belirli bir yerini taşıtana tahsis ederek (çarter sözleşmesi) veya etmeksizin (kırkambar sözleşmesi) malı bir yerden başka bir yere denizyolu ile taşımayı yükümlenir.


Deniz Yolu ile Yapılan Taşımalarda Navlun Sözleşmesinin Çeşitleri:


Çarter Sözleşmesi (Charter party contract)

a‐ Tam çarter (Demise‐charter)

b‐ Kısmi çarter (Space‐charter)

Kırkambar sözleşmesi (Contract for carriage of piece‐goods)

Karma taşıma sözleşmesi (Contract of mixed‐carriage)


Navlun sözleşmesi şekle tâbi değildir; ancak uygulamada genellikle konşimento düzenlenir.


Bir navlun sözleşmesinde taşıtan olan kimse, bu sözleşmeye dayanarak ikinci bir sözleşmede taşıyan sıfatını alabilir. Bu halde bir alt taşıma sözleşmesi vardır. Navlun sözleşmelerinin bir türü de, karma navlun sözleşmeleridir. Bu durumda taşıyan, yükü kara, nehir ve deniz yoluyla taşımayı taahhüt eder.

 

Sayfanın Başına Dön


Taşıma Belgeleri, Sevk Belgeleri – Transport documents


Taşıma Belgeleri, taşıtan/gönderen ile taşıyıcı arasında yapılan, her iki tarafın haklarını ve yükümlülüklerini belirleyen, taşıma sözleşmesi uyarınca düzenlenmektedir.

Düzenleyen: İhracatçının bilgilere dayanarak ve ihracatçının sorumluluğuna olmak üzere nakliyeci düzenler

Genellikle standart formatlara sahip olan sevk belgeleri taşıyıcı veya nakliye aracısı tarafından ihracatçıya gerekli detaylar sorularak hazırlanır. İhracatçıya hangi tür nakliye ile mallarını taşıtmak istediği, malların değeri, ağırlığı, hacmi ve evraklar için gerekli diğer detaylar ve herhangi bir aksaklık durumunda ödemeyi kimin yapacağı gibi hususlarda bilgi istenir.


Taşıma belgesi, nakliye türüne ve nakliyeciden nakliyeciye değişebilir. Nakliyeye konu olan malları taşıyan ile taşıtan arasında yapılan bir taşıma sözleşmesi, malların taşıyan tarafından teslim alındığını gösteren bir makbuz olup, bazı şartlar altında kıymetli evrak niteliğindedir. Taşıma belgelerinin tümü makbuz özelliğinde olmakla beraber, bu belgelerin bazıları sözleşme veya kıymetli evrak niteliği taşımayabilirler. Bu belgeler, yüklemenin yapıldığı ülkede ihracatçı sorumluluğunda olmak üzere düzenlenir. Sevk belgelerinin başlıcaları, konşimento ve taşıma senetleridir.


Taşıma belgeleri malların hangi vasıta ile taşınacağına göre farklı isimler almaktadır. Bunlar:

1. Gemi: Deniz Konşimentosu – Marine / Ocean Bill of Lading
2. Karayolu: CMR Karayolu Taşıma Belgesi
3. Demiryolu: Hamule Senedi – CIM Rail Consigment Note
4. Havayolu: Havayolu Taşıma Senedi / Hava Konşimentosu – Airwaybill /AWB
5. Diğer: Nakliyeci Makbuzları, FIATA Tesellüm Belgeelri, Posta Makbuzudur.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Deniz Konşimentosu – Marine bill of lading, Ocean bill of lading, Bill of lading, B/L

 

Konşimento – The Carrier's Declaration / Consignment note. Deniz Konşimentosu, deniz yolu ile taşınan malların, el değiştirirken karşı tarafa verildiği belgedir. Bu belge bir gemi şirketinin veya onun yetkili acentesinin veya yükleme limanında acentesi yoksa gemi kaptanının malı yükletene verdiği, emre veya nama düzenlenebilen ve belge konusu malların taşınmak üzere kabul edildiğini gösteren bir makbuz ve aynı zamanda bir taşıma sözleşmesidir. Deniz Konşimentosu tıpkı çeklerde olduğu gibi ciro edilerek el değiştirilebilir. Konşimento kimin eline geçerse, mallar da o kişinin eline geçmiş olur. Ciro edilebilir konşimentoya – Negotiable Bill of Lading, ciro edilemez konşimentoya ise Non-Negotiable B/L denir.

Konşimento toplam 10 nüsha olarak hazırlanır: 4 orijinal ve 6 kopya. Orijinal konşimentolarından biri kaptanda kalır, geri kalan üçü ihracatçıya verilir ve bu üç suret dış ticaret yazışmaları sırasında "Full Set of B/L" (Bir Takım Konşimento) olarak geçer. Kredili işlemlerde bankalarca "full set" konşimento isteniyorsa tüm orijinal nüshaların sunulması gerekiyor. Malın nakliyesini gerçekleştiren kaptan (master) boşaltma limanında kendi elinde tuttuğu konşimentonun bir orijinal suretini kendisine ibraz eden ithalatçı veya temsilcisine malı teslim eder.

 

Bir konşimento üzerinde bulunması gerek bilgiler:

- Yükleyicinin Adı, Unvanı (shipper / sender)
- Taşıtanın Adı
- Yükün Nitelikleri (marka, içerik, hacim vs.)
- Yükleme Limanı
- Boşaltma Limanı
- Navlun (nerede ödemeli olduğu)
- Alıcının Adı (consignee / receiver)
- Konşimento Numarası ve Tarihi!
- Kaptan ya da Gemi Acentesinin İmzası.

 

 

Taşıyıcının teslim aldığı malları hemen gemiye yükleyip yüklemediğine göre iki çeşit konşimento düzenlenmesi mümkündür.

 

- Teslim sırasında: Tesellüm Konşimentosu (Received for shipment B/L)
- Yükleme sırasında: Yükleme Konşimentosu (On board B/L)

 

Sayfanın Başına Dön

 

Tesellüm Konşimentosu – Received for Shipment B/L

 

Yükletenin malları taşıyıcıya teslim ettiğini, taşıyıcının malları teslim aldığını fakat hangi tarihte, hangi gemi ve sefer ile taşınacağını bildirmeyen ve "yüklenmek üzere teslim alınmıştır – tesellüm" kaydı taşıyan konşimentodur. Bu tür konşimentolar bankalarca kabul edilmezler. Zira alıcı, sipariş ettiği malı teslim eden konşimentonun satıcı tarafından bankaya ibraz anında malın yüklenip yola çıktığından emin olmak ister. Bu nedenle alıcıların talep ettiği konşimentolar malın gemiye yüklendiğinin belirtilmiş olduğu türde konşimentolardır.


Yükleme keyfiyeti iki yolla belgelenir. Birincisi, üzerinde matbu olarak sadece malların teslim alındığı yazılı olan tesellüm konşimentosuna malların yüklendiğine dair bir kayıt "Shipped On Board, Clean On Board" veya benzeri ibareler konulması ve bu ibarelerin altına gemi sirketi veya acentesinin kaşesi, parafı ve yükleme tarihinin eklenmesi ile sağlanır. İkincisi ise doğrudan bir yükleme konşimentosunun düzenlenmesi veya eldeki tesellüm konşimentosunun yükleme konşimentosu ile değiştirmesi yolu ile sağlanır.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Yükleme Konşimentosu – On Board B/L

 

Mallar gemiye yüklendiğinde taşıyıcısı veya acentası tarafından düzenlenen yükleme konşimentosunda sevk tarihi konşimentonun düzenlendiği tarihtir. Bankalar tarafından da kabul edilerek krediye esas teşkil eden yükleme konşimentosu, malın taşıma vasıtasına yüklendiğini ve taşıma acentasınca kabul edilip sevk yerine götürüleceğini gösteren tam özelliklere sahip taşıma belgesidir.

Yükleme tarihi, tesellüm konşimentosundaki yükleme kaydının altındaki, yükleme konşimentosunda ise, belgenin düzenlenme tarihidir. Bu tarih tarih, akreditiflerde belirtilen yükleme vadesine uyulması, sigortanın başlangıç tarihinin kontrolü ve konşimentonun bayat olup olmadığının tayını açısından çok önemlidir.

Deniz konşimentosu, kıymetli evrak olması nedeniyle diğer taşıma belgelerinden farklı bir konuma sahiptir. Türk Ticaret Kanunu'na göre konşimentolar yükletenin talebi üzerine devir yönünden üç şekilde düzenlenebilmektedir.

 

- Emre yazılı konşimento (Order B/L)
- Nama yazılı konşimento (Straight B/L)
- Hamiline yazılı konşimento (Bearer B/L, Open B/L)

 

Emre Yazılı Konşimento – Order of Bill of Lading

 

Genellikle konşimentolar emre düzenlenir:

Gönderilen emrine – To the order of... (bankanın emrine olabilir),
Yükletenin emrine - To the order of...
Sadece emre – To order

 

Nama Yazılı Konşimento – Straight Bill of Lading

 

Nama Yazılı Konşimentoya gönderilenin adı veya ünvanı yazılır. Gönderilenin adı veya ünvanının yanına emre kelimesi eklenmez. Nama yazılı taşıma belgeleri ciro yoluyla devredilemez. Mallar sadece ve sadece taşıma belgesinde adı yazılan muhataba teslim edilir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Hamiline Yazılı Konşimento – Bearer Bill of Lading

 

Bu konşimentolarda alıcı kısımına "hamiline" ibaresi yazılarak düzenlenir. Konşimento hamili (sahibi), malların kendisine teslimini talep edebilir. Genelde, konşimento hamili, iyi niyetli nakliyeci olmaktadır.

Malların haricen (dıştan) belli olan hal ve mahiyeti (durumu) açısından konşimentolar ikiye ayrılmaktadır.

 

- Temiz konşimento (Clean B/L)
- Kirli (Rezervli) konşimento (Dirty / Foul / Caused B/L)

 

Temiz Konşimento - Clean Bill of Lading

 

Mallar, dış görünüş itibari ile iyi durumda teslim alınır veya yüklenirse temiz konşimentodan, aksi halde kirli konşimentodan söz edilir. Gemiye yüklemeyi müteakip konşimentoya "Clean On Board" kaydı konulur. Fakat konşimentonun temiz olması için mutlaka "Clean On Board" kaydının bulunması gerekmez. Konşimentoda malların veya ambalajlarının kusurlu olduğuna dair (Örneğin; 50 balya birkaçı patlak, 100 çuval 15 tanesi delik, tenekelerin bir kısmı akar vaziyette, karton kutular ıslak vs.) gibi bir kayıt yoksa bu temiz bir konşimento sayılır.


Yükleten, genellikle temiz konşimento karşılığında taşıyana teminat mektubu (Letter of Indemnity) verir. Bu mektupla yükleten, taşıyanı ve gemi kaptanını şerhli konşimentoya yol açan nedenlerin doğuracağı rizikolardan ve yasal sorumluluklardan arındırdığına garanti verir.

 

Sayfanın Başına Dön


Kirli (Rezervli) Konşimento – Dirty / Foul / Caused Bill of Lading

 

Malların hasarlı ve kusurlu olarak yüklendiğini gösterir konşimentodur.

Konşimentolarda, taşıyıcılar malları yükleyicinin yani "shipper"'ların beyanlarına uygun olarak görünüşte sağlam olarak teslim alıp, gemiye yüklendiğine dair kayıt düşerler.


Konşimentoların üzerinde, "SHIPPER'S LOAD AND COUNT" olarak ingilizce gördüğümüz kayıtlar, malların yükleyen tarafından sayılıp, istiflendiğini ve bu verilerin taşıyıcı tarafından ayrıca kontrol edilip ve onaylanmadığını anlatmaktadır. Dolayısı ile taşıyıcı bu cümleyi konşimentoya ekleyerek malların adet ve istiflenmesi ile ilgili olası uzlaşmazlıklara karşı kendisini korumaya almaktadır.


Konşimentolarda genellikle hemen "SHIPPER'S LOAD AND COUNT" ibaresinin altında veya yanında "shipped on board" veya "clean on board" ibareleri de göze çarpmaktadır. Bu ibareler malların dış görünüşleri itibari ile sağlam bir şekilde taşıma aracına yüklenildiğini belirtmektedir. Bu şekildeki konşimentolar "temiz konşimento" olarak ifade edilmektedirler.


Eğer bir konşimentonun üzerinde malların hasarlı olduğuna veya buna benzer bir ifade yer almakta ise bu şekildeki konşimentolara da "kirli konşimento" denilmektedir.

Konşimentonun üzerinde bulunulabilir ibareler:

- Temiz Konşimento İbaresi (Clean B/L)
- Navlun (Freight) Ödemesi ile ilgili İbareler
- Konşimento Nüshaları - Tam Takım İbaresi (Full Set of B/L)

 

Navlun (Freight) Ödemesi ile İlgili İbareler

 

Taşıma hizmeti karşılığında gemi şirketine ödenen ücrete navlun (freight) denir. Teslim şekline göre navlun satıcıya veya alıcıya ait olabilir. Duruma göre navlunun peşin ödendiği "Freight Prepaid", varış limanında ödeneceği "Freight Payable At Destination / Freight Collect" şeklinde ibareler ile konşimento üzerinde gösterilir.


Konşimento Nüshaları – Tam Takım (Full Set of Bill of Lading) İbaresi

 

Konşimentolar birden fazla orijinal nüshalı olarak düzenlenebilir. Bunun amacı, birinin yitirilmesi halinde diğerinin kullanılması imkanına sahip olmaktır. Yükletenin isteğine göre düzenlenen orijinal ve suret adetleri konşimentolarda kayıtlıdır. Düzenlenen tüm nüshalara tam takım (Full Set) denir.
Örnek: ön yüzünde 2 orijinal 2 suret yazan bir konşimento toplam 4 adet konşimentodan oluşur. Bu konşimento için full set 4 adettir. 2 orijinal 1 suret veya 1 orijinal 2 suret tam takım (Full Set) değildir.
Akreditif şartı tam takım konşimentonun ibrazını gerektiriyorsa, mutlaka 2 orijinal 2 suret konşimentonun ibraz edilmesi gerekir.


Malın tamamen kendi kontrolü altında olmasını isteyen bir alıcı firma, bütün orijinal nüshaları elinde bulundurmak zorundadır.

 

Sayfanın Başına Dön

Bayat (Geçkin, Rezervli) Konşimento - Stale B/L

 

Konşimentonun, mallar alıcıya gitmeden yeterli bir süre önce, alıcının eline geçmiş olması gerekmektedir. Bu, alıcının karşılaşabileceği riskleri minimuma indirmekaçısından önemlidir. Çünkü konşimentonun alıcının eline zamanında geçmemesi, malın gümrükten çekilmemesi, limanda bekleme masrafı (demurrage), ek sigorta gideri gibi bir takım masrafların ortaya çıkmasına yol açar.
Her akreditifte; bu belgelerin düzenlenme tarihinden sonra ödeme, poliçe kabulü veya iştira için ibraz edilecekleri sürenin belirlenmiş olması gerekir. Eğer böyle bir süre akreditifte yer almıyorsa, taşıma belgelerinin tanzim tarihinden itibaren 21 gün içinde bankaya ibraz edilmesi gerekir. Bu belirtilen süreler içinde ibraz edilmeyen konşimentolar bayat konşimento adını alırlar ve bankalar tarafından kabul edilmezler.

 

Özellikli Konşimento Türleri:

- Doğrudan (Tek) Konşimento (Through B/L)
- Kısa (Arka Beyaz) Konşimento (Short form B/L, Blank Black B/L)
- Düzgün Hat Konşimentosu (Liner B/L)
- Navlun Sözleşmesine Dayalı Konşimento (Charter party B/L)
- Kombine (Birleşik,Üst Üste) Nakliyat Konşimentosu (Combined Transport B/L)
- Ciro Edilemez Konşimento (Non‐negotiable B/L, Non‐negotiable sea waybill)
- Aktarma konşimentosu (Transhipment B/L)
- Konteyner Konşimentosu (Container B/L)
- Tanker Konşimentosu (Tanker B/L)
- Kaptan Makbuzu (Kaptan Mektubu, İkinci Kaptan Konşimentosu) (Mate's receipt)

 -Doğrudan Konşimento (Tek Konşimento, Baştan Başa Konşimento) – Through Bill of Lading

 

Doğrudan Konşimento,

 

yükün çeşitli aşamalardan geçerek; deniz, demiryolu, kamyon taşıması dahil son alıcıya ulaşmasına kadar taşıyanın sorumluluğu altında olacağını belirleyen konşimentodur.
Bu belgede mutlaka deniz yolu taşıması gerektirir. Taşıyıcının sorumluluğu yalnız deniz taşımacılığı sırasında meydana gelecek hasar ve kayıplarla sınırlıdır. Kombine nakliyat konşimentosunda ise taşıyıcının sorumluluğu malı aldığı noktadan başlayıp teslim ettiği noktaya kadar devam eder.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Kısa (Arka Beyaz, Arkası Boş) Konşimento - Short form B/L (Blank black B/L)

 

Konşimento aynı zamanda bir taşıma sözleşmesidir. Doğal olarak taşıma şirketinin şartlarını içeren bu sözleşmenin tam metni konşimentoların arka yüzünde küçük puntolu harflerle matbu olarak yer alır. Bu sözleşmeler muhtelif uluslararası antlaşmalarla belirlenmiştir. Short form konşimentonun en belirgin özelliği sözleşme metninin belgenin arka yüzünde yer almamasıdır. Arka yüzde yer alması gereken sözleşme metninin kaynağına ön yüzde değinilmekle yetinilmiştir. Bu özelliğinden dolayı bu tür konşimentoya "Blank Back" (arkası boş) konşimento denir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Düzgün Hat Konşimentosu (Liner B/L)

 

Tarifeli sefer yapan gemilerle yapılan taşımacılıkta kullanılır. Tarifeli sefer yapan gemilerde kalkış/varış saatleri, uğrayacakları limanlar, yanaşacakları limanlara kadar her ayrıntı belirli ve düzenlidir. Ayrıca genellikle bir antlaşmaya taraf olduklarında bu antlaşmanın ortak hüküm ve kolaylıklarından yararlanırlar. Güvenli taşıma için tercih edilirler. CIF yükleme yapan ihracatçı ve FOB teslim alan ithalatçı tarafından tercih edilir.

Aynı hat üzerinde çalışan gemi şirketleri birlik oluşturarak yükleme, boşaltma, navlun, istif gibi konularda ortak bir ücret belirlerler. Bu işleme "Liner Terms" denir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Navlun Sözleşmesine Dayalı Konşimento - Charter party B/L

 

Konşimentolarda navlunun ödenip ödenmediği açıkça yazılmak zorundadır. Çünkü taşıma şirketi şayet navlun ödenmez ise malın rehin alma hakkına sahiptir ve bankalar, navlunun ödendiğini görmeden belgeleri teslim almazlar. Bu nedenle ihracatçı bu gibi durumlarda taşıma şirketi ile konşimento dışında bir de navlun sözleşmesini gerçekleştirirler. Bu sözleşme genellikle iki türlüdür.

 

Charter Navlun Sözleşmesi: geminin bir kısmını yada tamamını taşıtanın emrine ayırmak suretiyle düzenlenir.

 

Uygulamada üç çeşidi söz konusudur:

- Trip charter: Belli bir sefer için yer tahsis edilir
- Time charter: Belli bir süre için yer tahsis edilir

- Mixed charter: İkisinin karışımı şeklinde karşımıza çıkar

 

Kırkambar Navlun Sözleşmesi: Taşıma şirketinin gemiyi kısmen veya tamamen taşıtan ihracatçıya tahsis etmeyip, malı bir limandan diğer bir limana taşıması şartına dayalı imzalanan navlun sözleşmesidir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Kombine (Birleşik,Üst Üste) Nakliyat Konşimentosu - Combined Transport B/L

 

Bu belge, birden fazla (multimodal) taşıma aracı ile gerçekleştirilen ve taşıma sürecinde denizyolu bulunmasında şart olmayan bir taşımaya ait konşimentodur. Navlun komisyoncuları veya adına CTO "Combined Transport Operator" denen işletmecilerce düzenlenir.
Normal deniz konşimentolarında görülen yükleme ve boşaltma limanlara ait boşluklar yerine, bu belgede teslim alma yeri (place of receipt) teslim etme teri (place of delivery) haneleri görülür. Çünkü taşımanın özelliği itibariyle bu yerlerin liman olması gerekmez. Bu belgenin çift amaçlı kullanımı için "Combined Transport or Port to Port Shipment Bill of Lading" (Birleşik Taşıma ve Limandan Limana Taşıma Konşimentosu) formu da mevcuttur.


Formda her iki taşıma türü için kullanılmak üzere yükleme limanı, boşaltma limanı, teslim alma yeri ve teslim etme yeri haneleri bulunur.


Belge limandan limana taşımayı kapsıyorsa, deniz konşimentosu niteliğinde olacağından gemi şirketince düzenleceği tabiidir.


Taşıma acentası veya ilk taşıyıcı malı teslim aldıktan sonra teslim edene kadar tüm zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Bu konşimentoda Kıymetli Evraktır. Malların mülkiyetini temsil eder, ciro ve temsil yoluyla devredilebilir.

 

Ciro Edilemez Konşimento - Non‐negotiable B/L, Non‐negotiable sea waybill

 

Bazı durumlarda konşimentolar birkaç el değiştirebilir. Sonuçta konşimento geminin varışında alıcının eline gelmeyebilir. Varış limanında malın teslim işleminin gecikmeli olmaması için bazı denizcilik işletmelerince geliştirilen non-negotiable kullanılır. Bu belge doğrudan malın alıcısı adına düzenlenir. Ciro edilemez. Belgenin temsil ettiği malların alıcıya teslimi sorun yaratmaz.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Aktarma konşimentosu - Transhipment B/L

 

Taşıyanın bir limana doğrudan servisi olmaması durumunda yakın ya da dolaydaki bir limana yükün aktarılarak başka bir gemiyle varış limanına götürüleceğini belirten konşimentodur.

 

Konteyner Konşimentosu - Container B/L

 

Konteyner, içine mal konularak kapatılan ve gümrükçe mühürlenen hafif metalden yapılma, dünya standartlarında belirlenmiş ölçü ve tipleri olan büyük bir kutudur. Taşıma, konteynerlarla yapılıyorsa, buna uygun matbu formu bulunan Konteyner Konşimentosu düzenlenir. Malların gemi şirketince kontrol edilmesi söz konusu olmadığından konşimentodan mala ait ayrıntılar, yükletenin beyanına göre yazılır. Bu hususu belirten ibare "Shipper's Load and Count" şeklindedir. Dolayısıyla, konteynerler ile sevkiyatı, alıcı sadece güvendiği satıcılardan kabul etmelidir.

 

Tanker Konşimentosu - Tanker B/L

 

Ham petrol, sıvı yakıt ve kimyevi maddelerin taşınmasında kullanılan tankerler için düzenlenen konşimentolardır.
Dökme/sıvı yükün taşınması nedeniyle, işin gereğine göre özel ibareler ve şartlar taşır.

 

Kaptan Makbuzu (Kaptan Mektubu, İkinci Kaptan Konşimentosu) - Mate's receipt

 

Gemiye yüklenen mallara ait bir makbuzdan ibarettir. Malları temsil etmediği için mallar üzerinde tasarruf yetkisi vermez. Konşimento tanzimine kadar geçici bir belgedir. Yükleten bu belgeyi gemi acentasına ibraz ederek konşimento ile değiştirir. Aktarmasız taşımalarda aynı gruba dahil şirketler arasındaki alım-satım işlerinde konşimento yerine kullanılabilir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Taşıma Senetleri – Waybills, Consigment notes

 

CMR – Uluslar arası karayolu hamule senedi – CMR International Consignment Note, CMR Rode Waybill


Kamyon konşimentosu (Truck Bill of Lading) da denilen bu belge, kamyon veya tır ile yapılan uluslar arası taşımacılıkta, CMR [Convention Merchandises Routier (Ticari Mallar Güzergah Anlaşması)] gereğince düzenlenen bir taşıma belgesidir. Bu anlaşma kapsamında, malın anlaşmaya üye ülkeler arasında taşınması sırasında mala gelebilecek hasar, kayıp, zarar, ziyan ve gecikmelerde gönderen-taşıyan-alıcı arasında sorumluluk ve yükümlülükleri belirten bir sözleşme yapılmaktadır. Bu belge üç nüsha olarak düzenlenir, gönderenin namına, adına ve sevk makbuzu olarak düzenlenir. Söz konusu üç nüshada gönderen ve taşıyıcı firma imza yetkilisi tarafından imzalanır ve mühürlenir. Birinci nüshası gönderene verilir. İkinci nüshası mal ile birlikte gider. Üçüncü nüshası ise taşıma firmasında kalır. İkinci nüsha alıcıya teslim edilinceye kadar gönderen, malın teslim yerini ve teslim edilecek firmayı değiştirebilir. İkinci nüsha alıcıya teslim edildikten sonra taşıyıcı alıcının talimatına uymak zorundadır. Bu belgenin en önemli özelliği, malların belli sayıda marka ve numaralarla, ambalajlı ve iyi durumda olduğunu gösteren teslim alındı-sevk edilecektir hükmünde makbuz, ve taşımanın gönderenin talimatı ile varış yerine taşınacağını gösteren taşıma sözleşmesi niteliği taşır. Ancak, unutulmamalıdır ki bu belge kıymetli evrak hükmünde bulunmaz, dolayısıyla ciro edilemez. Ancak, uygulamada CMR Sözleşmesine taraf olan ülkeler arasında malı temsil eden ve dolayısıyla kıymetli evrak hükmünde kabul edilen CMR Sözleşmeleri düzenlenebilmektedir.

 

Sayfanın Başına Dön


TIR Karnesi – TIR Carnet

 

1959 yılında Cenevre'de imzalanan Tır Sözleşmesi (Transit İnternational Routier)'ne göre, bu sözleşmeye üye olan ülkeler arasında tır karnesi kullanılır. Türkiye bu sözleşmeyi 1965 yılında imzalamıştır.
Tır karnesi uluslararası bir kuruluş olan IRU (Internetional Routier union) tarafından dağıtılır. Ülkemizde ise firmalara Odalar Birliği aracılığıyla ilgili Ticaret Odası tarafından dağıtılır. Uluslararası nakliyat yapan araçlara özel bir belge olan tır karnesi, bu araçlar uluslararası nakliye yapabilme yetki belgesi (C-2) olan firmalar aracılığıyla kullanabilirler.


Karayolu taşımacılığında kullanılan, üzerinde taşımayı gerçekleştiren tır aracının plaka numarası, dolu ve boş ağırlığını, bağlı olduğu taşıma firmasına ilişkin bilgiler bulunur. Araç, malla birlikte gümrükten çıkacağı aşamada taşıma firması tarafından gümrüğe sunulur. Tır Karnesi olmadan da eşya gümrükten çıkabilir ama onu taşıyacak Tır aracının çıkması mümkün olmaz. Tır karnesi 14 sayfa olup her ülkeye giriş ve çıkışta 1'er sayfası kesilerek koçanları saklanır. Kalan koçanlar daha sonra IRU'ya gönderilmek üzere Ticaret ve Sanayi Odasına teslim edilir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Nakliyeci Makbuzları ve FIATA Belgeleri – Forwarder receipt and FIATA: FCR – FCT - FBL

 

Nakliyeci Makbuzu – Forwarder's certificate of receipt – FCR

 

Demiryolu ve çoğunlukla karayolu ile taşımacılıkta kullanılan bu belge, taşıma komisyoncuları (forwarder) tarafından belli bir ücret karşılığında kendi adlarına ve başkaları hesabına mal taşıyan nakliye firmaları tarafından düzenlenen belgedir. Taşıma komisyoncuları, bir uluslar arası taşıma şirketi veya onun bir acentesi olmadıkları için konşimento veya taşıma senedi düzenleyemezler ve uluslar arası taşıma şirketi adına hareket edemezler. Bunlar ancak, ithalatçılara sevk edilmek üzere ihracatçılardan topladıkları malları bir uluslar arası taşıma firmasına taşıtabilirler. Taşıma şirketinden kendi adlarına düzenlenmiş taşıma senedini alırlar. İhracatçılara ise malları sevk etmek üzere teslim aldıklarını gösteren kendi makbuzlarını verirler ki bu makbuza Nakliyeci Makbuzu adı verilir. Bu makbuz FIATA başlığını taşımayan bir belgedir. FIATA standartları dışında kalan ve nakliyecilerin kendi formlarını kullandıkları karayolu taşıma senetleridir Malın mülkiyetini temsil etmediği için ciro edilemezler ve dolayısıyla kıymetli evrak hükmünde de sayılmazlar.
FCR ya alıcı firma adına ya da alıcı firmanın bankası adına düzenlenir. Alıcının bankası adına düzenlendiğinde konşimentoda ihbar adresi (Notify Adress) yer almalıdır. Bu adres alıcının kendisinin, temsilcisinin ya da gümrükçüsünün adresi olabilmekte, notify adresi mal üzerinde herhangi bir mülkiyeti ifade etmemektedir.
İçeriğinde taşıma sözleşmesi bulunmayan nakliyeci makbuzunun orijinal nüshasını, varış mahallindeki taşıma acentasına ibraz edene mallar teslim edilir.


Bu makbuz FIATA başlığını taşımayan bir belgedir. Bu belge, FIATA standartları dışında kalan ve nakliyecilerin kendi formlarını kullandıkları karayolu taşıma senetleridir.

 

House bill of lading

 

Nakliyeci (forwarder) taşımayı kendisi yapmıyorsa, bu belgeyi düzenleyerek yükletene verir ve kendi seçtiği taşıma aracıyla mal sevk eder. Diğer taşıma senetleri gibi malın mülkiyetini temsil etmeyen ve ciro edilemeyen bir belgedir.

 

FIATA Tesellüm Belgeleri – FCR / FCT / FBL

 

FIATA Tesellüm Belgeleri bir nev'i nakliyeci makbuzudur. Ancak bu belgeler, FIATA (International Federation of Freight Forwarders Association - Uluslar arası Taşıma Acenteleri Birlikleri Federasyonu) tarafından, kendisine üye olan taşıma acenteleri için standart hale getirilmiş ve sadece karayolu taşımacılığında kullanılan belgelerdir. Bu taşıma belgeleri, taşımayı kendi yapmayan nakliyeci (Forwarder) tarafından düzenlenir.
Bu belgeleri düzenleyebilmek için öncelikle FIATA'ya üye olmak gerekir ve sonrasında da bu federasyondan FIATA lisansı almak gerekmektedir. Uygulamada 3 çeşit FIATA belgesi vardır.

 

- FIATA FCR (Forwarder's Certificate of Receipt): malların gönderilene sevk edilmek veya gönderilenin emrine hazır tutulmak üzere teslim alındığını gösterir. Nama düzenlenir, ciro edilemez ve kıymetli evrak niteliği taşımaz. Mallar taşıma aracına yüklendikten sonra orjinalinin ibrazı halinde ihracatçı tarafından yükleme iptal edilebilir, koşulları ve ithalatçısı değiştirilebilir. Belgenin orjinali ihracatçıya teslim edildiği için ithalatçı açısından bir risk söz konusudur. Riski ortadan kaldırmak için ithalatçı, belgenin banka adına düzenlenmesini isteyebilir. Bunun üzerine, vesaik içinde ithalatçıya gönderilen orjinal nüshanın, ithalatçı tarafından uluslar arası taşıma firmasına ibrazıyla mallar teslim alınır.


- FİATA FCT (nakliyeci taşıma belgesi): bu belge takım halinde ithalatçının emrine düzenlenir ama kıymetli evrak niteliği taşımaz. Belgenin orjinallerinin varış yerinde taşıma firmasına ibrazı halinde, mallar ithalatçıya teslim edilir. Nakliyecinin sorumluluğu, bu belgenin orijinal nüshasını ibraz eden alıcıya veya onun ciro ettiği şahsa malları teslim edene kadar sürer.


- FİATA FBL (Combıned Transport bill of Lading - FIATA Kombine Konşimentosu, Karma Taşıma Belgesi, Birleşik Taşıma Konşimentosu): malın naklinin birden fazla nakil vasıtası ile yapılması durumunda, taşıyıcı tarafından yükletene verilen ve malların teslim alındığı yerden varış yerine kadar taşınacağını gösteren belgedir. Deniz konşimentosu ile aynı hukuki niteliğe sahiptir. Şekil ve şartı FIATA tarafından tespit edilmiş ve Uluslar arası Ticaret Odası (ICC) tarafından onaylanmıştır. Emre düzenlenen, kıymetli evrak niteliği taşıyan önemli bir uluslar arası taşıma belgesidir.


FIATA FBL; yükleme ve boşaltma limanları yerine, teslim alma ve teslim etme yerlerini gösterir. Çok maksatlı hazırlanmış belgelerde duruma göre kullanılmak üzere, hem liman hem yer isimlerinin yazılması için dört adet boşluk bulunur.


Malların ismi belirtilen bir gemiye yüklendiği hususu yerine, malların teslim alındığı yerden teslim edileceği yere kadar birden fazla etaplı bir biçimde taşınacağını teyit eder. Bunun sonucu, bir taşıma biçiminden bir başkasına aktarma yapılabilir.


Gemi sahibi bir denizcilik şirketi, yani "Carrier" sıfatına haiz bir tüzel kişi yerine belge, gemi sahibi olmayan bir navlun komisyoncusu veya birleşik taşıma yükümlüsü CTO (Combined Transport Operator) tarafından düzenlenir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

CIM – Demiryolu Hamule Senedi – Railway consignment note, Railway bill

 

Malların demiryolu ile taşınacağını gösteren, gönderen ile taşıyıcı demiryolu idaresi arasında yapılan taşıma sözleşmesini ifade eder. Hamule senedi "nama" düzenlenir, emre yazılı hamule senetleri düzenlenemez ve bu sebeple ciro edilemez. Bu senet, demiryolu idaresi tarafından 6 nüsha olarak doldurulur. Hamule senedinin ilk nüshası mallarla birlikte gider, ikinci nüsha demiryolu idaresince gönderene dolu vagon karşılığı verilir. Bu senedin 4. nüshasının adı "Hamule Senedi Duplikatası"dır. Bu nüsha malın mülkiyetini temsil eder ve malların demiryolu idaresine teslim edildiğini gösteren bir "alındı" niteliği taşır. Varış istasyonunda malların alıcısı kimliğini ispat etmek suretiyle malları çekebilir, bu noktada ayrıca hamule senedini ibraz etmesi zorunlu değildir. Bu yolla gönderilen mallar için banka tarafından garanti verilmesi istendiğinde, Hamule Senedi Duplikatasının bankaya teslim edilmesi ve malların banka namına gönderilmiş olması gerekmektedir. Malların demiryolu ile taşınmasına ilişkin kurallar, kısa adı "CIM" olan 1970 tarihli ve Türkiye'nin de dahil olduğu "Uluslar arası Demiryolu Taşımacılığı Anlaşması" ile düzenlenmiştir.

 

Sayfanın Başına Dön


Bu belge demiryolu idaresince gönderene ancak malın bir vagonu doldurması halinde verilir. Aksi halde gönderen, malını bir taşıma komisyoncusuna teslim ederek nakliyeci makbuzu almalıdır. Taşıma komisyoncuları, bir araya getirerek vagon doldurur ve demiryolu idaresinden kendi adlarına hamule senedi alırlar.

 

Havayolu Taşıma Senedi (Uçak Konşimentosu) – Air waybill, AWB, Airway bill of lading

 

Bu konşimento bir makbuzdur, kıymetli evrak niteliği taşımaz, ciro edilerek mülkiyeti devir edilemez, ithalatçı adına düzenlenir yani bir nev'i nama yazılı konşimento niteliği taşır. Mallar uçak ile taşınıp, düzenlenen senedin üzerinde ithalatçı olarak kimin ismi yazılı ise ona teslim edilir. 3 tanesi orijinal olmak üzere 12 nüsha halinde düzenlenir. Orijinal nüshalardan birincisi havayolu şirketine, ikincisi ithalatçıya ve üçüncüsü ihracatçıya verilir. Üçüncü nüshanın ihracatçının elinde bulunması bankaların bu senedi kabul etmeleri açısından önemli risk algılaması yaratır. Çünkü ihracatçı, ithalatçının malları gümrükten çekmesinden evvel söz konusu eşyanın alıcısını değiştirme hakkına sahiptir. Bankalar bu nedenle, hava yolu taşıma senedini teminat sayabilmek için üçüncü nüshanın kendilerine verilmesini ve bu belgede gönderilen olarak muhabir bankanın adının yazılmasını isterler.


Mallar, mal mukabili ödeme şekline göre gönderiliyorsa,konşimento alıcı adına ; vesaik ödeme şekline göre gönderiliyorsa alıcı bankası adına kesilir. Teslim şekli FOB ise, hava konşimentosunda "Freight Prepaid", navlun bedeli boşaltma yerinde ödeniyorsa "Freight Collect" ibaresi yer alır.


Bu belgede, uçuş sefer sayısı, uçuş tarihi, malın cinsi, malın miktarı, alıcı adı, yükleten adı, navlun kaydı ile havaylu şirketinin kaşe ve imzası yer almaktadır.


Hava konşimentosunun nakliyeci için beyan edilen değer ile ilgili kısmında (Declared Value For Carriage) NVD ; gümrük için beyan edilen diğer kısmında (Declared Value For Customs) NCV kısaltmaları görülmektedir. NVD 'de, ya gönderen tarafından nakliye değeri, kesinlikle ilave olarak belirtilir ya da bir değer belirtilmez. NCV 'de ise gönderen ya da temsilci gümrük değerini beyan ve ilave edebilir ya da etmez. Bunun için ilgili kısma NCV ibaresi yazılır veya o kısım boş bırakılır.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Posta Makbuzu veya Kurye Belgesi (Paket Postası Makbuzu) – Postal-receipt or courier-receipt, Parcel post receipt

 

İthalatçıya posta ile gönderilecek malın bulunduğu kolinin doğrudan ithalatçı veya ithalatçının bankasına sevk edilmek üzere Posta İdaresine verilmesi karşılığında alınan posta makbuzuna denir. Posta idareleri malları doğrudan ithalatçıya gönderebileceği gibi banka aracılığı söz konusu olacaksa malların üzerinde kontrol sağlamak amacıyla ihracatçının bankası adına da gönderebilir. Banka aracılığı söz konusu ise, banka tarafından posta idaresine yazılan bir teslim emri ile ithalatçıya devredilir.

 

Sayfanın Başına Dön

 


 

Finansman Belgeleri – Financial Documents


kambiyosenedi kucukPoliçe – Bill of exchange / Draft


Bu belge belirlenmiş bir sürenin sonunda veya vadede, cinsi ve tutarı belirlenmiş bir meblağın belirli bir lehdara ödenmesi için keşidecinin muhataba verdiği yazılı nitelik taşıyan şartsız bir ödeme emridir. Bir poliçede daima keşideci (drawer), lehdar ve muhatap (drawee) olmak üzere üçlü bir ilişki söz konusudur. Kıymetli evrak niteliğine sahip bir kambiyo senedidir ayrıca poliçeler şekil şartlarına haiz evraklardır. Poliçede, "düzenlendiği dilde poliçe sözcüğünü içerir-draft- kelimesi", "ödenecek kişi-drawer", "döviz cinsi ve tutarı", "keşide yeri ve tarihi", "keşidecinin kimlik bilgileri" ve "vade" unsurları mutlaka yer almaktadır. Muhatap poliçeyi kabul etmekle poliçenin üzerinde yazılı olan bedeli kabul etmiş sayılır. Dış ticaret işlemlerinde poliçeler ödeme vadelerine göre sınıflandırıldığında beş farklı kategoride yer alırlar. Bunlar; görüldüğünde ödemeli (pay at sight), görüldüğünden belli bir süre sonra ödemeli (pay at sixty days after sight), keşide tarihinden belli bir süre sonra ödemeli (pay at thirty days after issuing date), konşimento tarihinden belli bir süre sonra ödemeli ((pay at thirty days after Bill of Lading-B/L- date) ve belirli bir tarihte ödemeli (pay at 07.10.2004) poliçe türleridir. Poliçeler, bir malın fiili ihracatı başladıktan sonra diğer vesaik ile birlikte bankalara ibraz edilir. İşlem akreditif ise, ilgili şartlara göre poliçenin hangi taraf üzerine keşide edileceği önem arz eder. Kabul kredili işlemlerde bankalar poliçenin borçlu tarafından kabulünü ve gerekiyorsa borçlunun bankasının avali karşılığında sevk vesaikini alıcıya teslim ederler. 

 

Aval deyimi, vadeli dış alımlarda keşide edilen tarafından kabul edilen poliçenin borçlunun bankası tarafından garanti edilmesi anlamına gelir. Bir poliçeye aval veren banka, borçlunun riskini üstlenmiş olacağından müşterisi için bir kredi limiti tespit etmek zorundadır. Poliçenin borçlu firmalarca kabulüne "müşteri kabulü", bankalarca kabulüne de "banka kabulü-bankers acceptance" denilir. "Kabul", tanımı itibariyle muhatabın poliçe bedelini kayıtsız şartsız ödeyeceğine dair poliçe üzerindeki yazılı taahhüdünü ifade eder. akreditif şartlarına göre poliçe, taşıma belgesinin tarihinden itibaren belirli bir süre kadar geçerliliğini koruyacaktır. Akreditifin teyitli veya teyitsiz olmasına göre poliçe ya amir banka ya da teyit bankası üzerine keşide edilir ve sevk vesaiki ile birlikte bankalara ibraz edilir. Vesaik, akreditif şartlarına uygun ise banka poliçeyi kabul ederek keşideciye iade eder. Aynı zamanda akreditifin lehdarı olan keşideci elindeki banka kabul kabulü poliçeyi ya vade sonuna kadar kendi portföyünde saklar ya da iskonto ederek alacaklı müşterisinden bunu satın alır.


Tam ciroda, poliçeyi ciro eden ciro edeceği kimsenin adını, soyadını ve ödeyiniz ibaresini yazarak altını imzalar.
Beyaz ciroda ise, ciro eden yalnızca ödeyiniz ibaresini yazarak ya da hiçbirşey yazmaksızın imzalar.


Poliçenin düzenlenmesi belirli kanuni şartlara göre belirtilmiştir. Bu kanuni şartlardan birinin bile eksik olması halinde belge, poliçe niteliğini kaybeder. Poliçedeki şekil şartları şu şekildedir :

- Düzenlendiği dilde poliçe kelimesini içermesi ,
- Şartsız ödeme ibaresi (pay) ,
- İhracatçıyı (keşideciyi) belirtmesi (adı, soyadı, ünvanı, imzası) ,
- Kime ödeneceğinin belirlenmesi ,
- İthalatçının (keşideli) belirlenmesi (adı, soyadı, ünvanı ve adresi) ,
- Keşide yeri ve tarihi ,
- Ödemenin yapılacağı tarih (vade : maturity) ,
- Döviz cinsi ve tutarı (currency and amount) ,
- Akreditif şartlarına göre konması gereken kayıtlar ,
- Ülke mevzuatına göre konması gerekli şartlar .


Bir poliçede diğer hususlar yanında önemli olan bir nokta, poliçenin ödeme zamanıdır. belli başlı ödeme zamanları şöyledir ;

- At sight : Görüldüğünde ödemeli .
- At.......................days sight: Görüldüğünden belli bir süre sonra ödemeli .
- At.......................days date: Tanzim tarihinden belli bir süre sonra ödemeli - At........days after B/L date: Konşimento tarihinden belirli bir süre sonra ödemeli - On 15.09.1996: Belli bir tarihte ödemeli .


Poliçenin tek nüsha olarak tanzim edilmesi, kaybolma vb. riskler yüzünden risklidir. Bu sebeple bazı ülkelerde ve ülkemizde poliçeler birden fazla nüshalı olarak düzenlenebilir.

 

Sayfanın Başına Dön

 

Antrepo Makbuzu – Warehouse receipt


Malın saklanmak üzere antrepoya alındığını gösterir belge olmakla birlikte ayrıca bir finansman belgesi olma özelliği taşır. Ancak ciro edilebilme özelliği bulunmaz. Söz konusu belge üzerinde, malın miktarı, cinsi, teslim alındığı tarih, teslim alınan malın hacizli olup olmadığını gösterir şerh, antreponun bulunduğu bölge ve tahsil edilecek ücret ve tutarlar yer alacaktır. Antrepo makbuzunun, finansman belgesi olarak ele alınmasının nedeni mal rehini karşılığında kredi kullanmak isteyen bir firmanın malları antrepoya teslim ederek banka emrine antrepo makbuzu almasının mümkün olmasıdır.

 

Sayfanın Başına Dön


Rehin Senedi – Trust receipt


İthalatçının ülkesindeki bankasının, ihracatçıya yapılacak ödemeyi muteber müşterisi olan ithalatçı adına üstlenmesi durumunda ortaya çıkan işleme ilişkin belgedir. Burada ithalatçı adına açılmış gayri nakdi nitelik taşıyan bir kredi söz konusu olmaktadır. Uygulamada banka, ihracatçıya ödemeyi yapar ve ödeme miktarı kadar müşterisi konumunda olan ithalatçının hesabına ithalatçıyı borçlu kaydeder. Ancak doğaldır ki banka mevcut durumda, teminat olarak, ithal edilecek malların veya malların üzerindeki hakkın veya malların satışından elde edilecek gelirin kontrolünde olmasını isteyecektir. Banka, ithalatçı kendisine kredi borcunu ödeyene kadar geçerli olacak şekilde ithalatçıdan Rehin Senedi alır. Söz konusu belge, borcunu ödeyene kadar ithalatçının mallarını gayri nakdi krediyi sağlayan bankaya rehin bıraktığını, malları gümrükten çektikten sonra banka adına depoya veya antrepoya koyacağını ve kredinin vadesi dolana kadar ithalattan doğan kredi borcunu bankaya ödeyeceğini taahhüt eden bir finansman belgesidir. Rehin Senedi alındığı zaman müşteri iflas etse bile banka alacağını diğer alacaklılar ile bölüşemez. Belge konusu alacak, sadece bu bankaya ait olur. Bu belge, nitelik itibariyle bir taahhütnameden ibaret olduğu için müşterinin taahhüdünü yerine getirememesi veya dürüst davranmaması halinde banka yönünden tam hukuki güvence sağlamaz. Bu nedenle doğaldır ki uygulamada, sadece muteber müşterilerden kabul edilerek karşılığında kredi tahsis edilebilen finansman belgesidir.

 

Sayfanın Başına Dön


Teslim Emri – Delivery order
Bir dış ticaret işleminde malı satın almaya karar veren ithalatçı, bunun bedelini bankaya ödeyecektir. Bu duruma istinaden, bankanın emrinde hazır bulunan malın tamamının veya bir kısmının alıcıya teslim edilmesi için, bankanın, antrepo görevlisine ulaştırılmak üzere verdiği ve malın alıcıya teslim edilmesi yönündeki talimatına Teslim Emri-Delivery Order denir. Alıcı, bu belgeyi ibraz ederek malı antrepodan çekip alabilir.

 


 

Gümrük Belgeleri

 

gumruk beyannamesiİhracat Beyannamesi (İB)

 

Mevzuatımıza göre, yasaklanmış mallar dışında kalan bütün malların ihracı serbesttir. Serbest ihracatta ihracatçılar, 5 nüsha İB tanzim ederek ihracatın yapılacağı Gümrük idaresine müracat ederler. 1 nüsha İB 'i onaylı olarak ihracatçıya iade ederler. Gümrük Çıkış Beyannamesinin kapanışını izleyen ilk iş günü içinde kalan 4 nüsha İB, GÇB nüshalarına ayrı ayrı eklenerek, set halinde ihracatçının bankasına, Birliğine ve bir seti de ihracatçıya verilir.


İhracat Belgesine kaydedilmesi gerekli hususlar şöyledir : İhracatçı, imalatçı ve alıcı firmaların ünvan ve adresleri, ihraç konusu malla ilgili bilgiler, birim fiyat, toplam tutar, ihracatın yapıldığı para birimi, ödeme ve teslim şekilleri ile eğer varsa komisyoncu firma ünvan ve adresi ile komisyon yüzdesi.

 

Gümrük Çıkış Beyannamesi (GÇB)


İhracatta gümrük mevzuatı uyarınca doldurularak ilgili ihracatçı birliği tarafından onaylanmasından sonra gümrük idaresine sunulan belgedir.


Gümrük Birliği'ne girildikten sonra mevzuatın ve belgelerin uyumlaştırılması çerçevesinde "Tek Tip Gümrük Beyannamesi" kullanımı getirilmiştir.

 

- Gümrük Beyannamesi doğrudan doğruya mal sahipleri ile kanuni mümessilleri veya vekilleri tarafından

   düzenlenmektedir.
- Gümrük beyannameleri üzerinde kazıntı ve silinti yapılamaz.
- Gümrük beyannamelerinin tescili için ibrazından sonra beyan edilen eşyanın cins, nev'i, nitelik ve birim fiyatı

   bakımından herhangi bir düzeltme yapılamaz.
- Gümrük beyannamelerinin tescili gümrüklerde tutulan deftere usulü dairesinde kayıt olunmak, üzerine kayıt

   sıra numarası, tarih ve resmi mühür konulması ile tamamlanmaktadır.

 

Tek Tip Gümrük Beyannameleri 8 (sekiz) nüsha düzenlenmektedir.

 

1. Nüsha: ihracat ve/veya transit işlemlerinde kullanılmaktadır. ihracat veya transit işlemlerinin yapıldığı gümrük

    idaresinde saklanmaktadır.
2. Nüsha: istatistiki amaçla kullanılmaktadır. ihracat veya transit işlemlerinin yapıldığı gümrük idaresinde

    saklanmaktadır.
3. Nüsha: ihracatta gümrük idaresince mükellefe verilir. Kanıtlayıcı nüsha olarak kullanılmaktadır. Talep halinde

    ihracat beyannamelerinin onaylı fotokopileri ihracatçıya verilir veya ilgili kuruluşlara gönderilmektedir.
4. Nüsha: Transit rejiminde kullanılmaktadır. Çıkış gümrük idaresinde kalacak olan nüshadır.
5. Nüsha: Transit rejiminde kullanılmaktadır. Varış gümrük idaresince çıkış gümrük idaresine gönderilecek teyid

    nüshasıdır.
6. 7. 8. Nüsha: ithalat işlemlerinde kullanılmaktadır. ilk nüsha gümrük idaresi nüshası,ikinci nüshası istatistik

    nüshası ve üçüncü nüshaları da mükellef nüshası olarak kullanılmaktadır.

 

Gümrük Beyannamesinin 33 no'lu kolonunda "eşya kodu" kısmına ihrac edilecek malın 12 rakamdan oluşan GTiP-Gümrük Tarife istatistik Pozisyonu yazılır. Dünyada mevcut tüm eşyayı kapsayan sınışandırma sistemi olan Armonize Sistemde 5019 ayrı kategorideki eşya 6 rakamlı bir kodlamayla sınışandırılmıştır. ilk iki rakam fasıl numarasını, ilk dört rakam eşyanın pozisyon numarasını, ilk sekiz rakam kombine nomanklatür kodunu, ilk on rakam milli alt açılım numarasını, oniki rakam gümrük tarife istatistik pozisyonunu oluşturur. Eşya kodunun yanlış yazılması durumunda Gümrük idaresi üç katı ceza alır.Gümrük Beyannamesinin 20 no'lu alanında malın teslim şekli (ıncoterms), 22 no'lu alanda sigorta ve navlun dahil CIF/ABD Dolar değer, 46 no'lu alanda güvertede teslim fiyatı olan FOB/ABD Dolar değeri yazılmalıdır. 46 no'lu alanda beyan edilen FOB değerin DAB'a bağlanmasıyla kambiyo taahhüdü kapanacaktır.

 

İhracatçının gümrük çıkış için yapması gerekenleri genel olarak özetlemek gerekirse;


- Sunulacak belgelerin hazırlanması ve temini,
- Belgelerin ilgili çıkış gümrüğüne verilmesi,
- ihraç konusu malın tek tip gümrük beyannamesinde belirtilen hususlarla uygunluğunun tespiti için muayene

  edilmesi. ilgili Gümrük idaresinde Beyanname üzerindeki bilgilerle belgeler karşılaştırılır ve bu aşamada ihraç

  konusu malın muayenesi ve yüklenmesi için ilgili belgeler muayene memuruna verilir. ihraç konusu malların

  bulunduğu yere gidilerek, beyannamede belirtilen hususlara uygunluğunun tespiti için muayene işlemi yerine

  getirilir.
- Muayene işlemi tamamlandıktan sonra malın yüklenmesi. Malın Beyannamede belirtilen hususlara uygunluğu

  tespit edildikten sonra kolcu nezaretinde yükleme işlemine başlanır. Bu arada, ilgili nakil vasıtasına yüklenen

  ihraç konusu mal kurşun mühür altına alındıktan sonra, nakliyeci firma tarafından tanzim edilen karne veya

  manifestoların, ilgili memurlar tarafından beyannameye uygunluğu tetkik edilerek tescil işlemi yapılır ve araç

  yurt dışına sevkedilir.
- Tek tip gümrük beyannamesinin kapatılması ve nüshaların ilgili mercilere gönderilmesi
- Karne veya manifestonun tescil işlemi yapıldıktan sonra, Beyanname üzerinde gerekli açıklamayı veren kolcu

  beyannameyi ilgili muayene memuruna iade eder.
- Çıkış işlemini yapan Gümrük idaresi kapı veya liman gümrük idaresine eşyayı taşıyan kara nakil aracının sınırı

  geçmesi, liman gümrük idaresinde ise eşyanın gemiye yüklenmesini takiben beyanname kapatılarak nüshalar

  ilgili mercilere gönderilir.
- Çıkış işlemleri iç gümrükle yapılıyorsa eşyayı taşıyan aracın fiilen yurtdışına çıkışının yapıldığı Kapı Gümrük

  idaresince teyit edilmesini müteakip, iç gümrük idaresi Tek Tip Gümrük Beyannamesini kapatarak nüshaların

  ilgili mercilere gönderilmesi işlemi yapılır.


Tek Tip Gümrük Beyannamesine; Ürüne, ihracat fiekline ve Ülkeye Göre Eklenmesi Gereken Belgeler: 

- Fatura
- Çeki listesi (eğer gerekli ise)
- Bitkiler ve bitkisel ürünler için "Bitki Sağlık Sertifikası"
- Hayvansal ürün ihracatında Hayvanların Orijin ve Veteriner Sağlık Sertifikası
- Zorunlu Standarda tabi ürünlerde "Standart Kontrol Belgesi "
- Orman ürünleri için üretim yerinden verilmiş nakliye tezkeresi
- Eşyanın yükleneceği nakil aracının geleceğini belirtir acenta veya kumanya belgesi (gerekirse)
- ihracı ilgili kurumların iznine tabi ürünlerde izin belgesi
- Tekele tabi eşyalar için bu idarece verilen nakliye tezkeresi
- Diğer belgeler, ( ATR dolaşım belgesi, Euro.1. Belgesi v.b.)
- Ekspertiz Raporu,
- Kıymetli eşya veya tarihi eser olacak nitelikteki ürünler için ekspertiz raporu

 

Sayfanın Başına Dön